Bu vəziyyət çox soyuq qida və ya içkinin ağız boşluğunun həssas nahiyələri ilə qəfil təmas etməsi nəticəsində başlayır.

Xüsusilə damaq və boğazın arxa hissəsi sürətlə soyuduqda həmin bölgədə yerləşən sinirlər və ağrı siqnallarını ötürən yollar aktivləşir.

Dondurmanı sürətlə yedikdə və ya buzlu içkini ardıcıl böyük qurtumlarla qəbul etdikdə ağız boşluğunun temperaturu qısa müddətdə kəskin şəkildə dəyişir. Bu ani temperatur fərqi damaq və ətrafındakı sinir uclarını qıcıqlandırır.

Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, ağrı soyuğun toxunduğu damaqda deyil, daha çox alın və ya gicgah nahiyəsində hiss edilir. Bunun səbəbi yansıyan ağrı adlanan mexanizmdir.

Beyin müxtəlif nahiyələrdən gələn sinir siqnallarının mənbəyini hər zaman dəqiq müəyyən edə bilmir. Nəticədə damaqdakı ani soyuqluq başın ön hissəsində kəskin ağrı kimi qəbul olunur. Bu səbəbdən “beyin donması” ifadəsi həqiqi mənada beynin donması demək deyil. Əslində bu, ağız və boğaz nahiyəsində baş verən qəfil temperatur dəyişməsinə qarşı sinir və qan damarlarının verdiyi sürətli reaksiyanın nəticəsidir.

“Beyin donması”nın ən xarakterik xüsusiyyəti onun qəfil başlamasıdır.

Mütəxəssislərin fikrincə, çox soyuq qida və içkilər ağız və boğaz ətrafındakı qan damarlarının diametrinin sürətlə dəyişməsinə səbəb olur. Əvvəlcə damarlar daralır, daha sonra isə yenidən genişlənir. Bu proses ağrı reseptorlarını aktivləşdirir və sinirlərin reaksiyası nəticəsində qısa, lakin olduqca kəskin baş ağrısı meydana çıxır.

Ağrını yüngülləşdirmək üçün aşağıdakı üsullar faydalı ola bilər:

– Dilinizi damağınıza sıxın. Dilin istiliyi soyumuş damağın daha tez isinməsinə kömək edə bilər.

– İlıq bir içkini yavaş-yavaş için. Bu, ağız boşluğunun temperaturunun normallaşmasına kömək edir.

– Dondurma və buzlu içkiləri tələsmədən, kiçik porsiyalarla qəbul etməyə çalışın.