“Covenant of Mayors (CoM)” yerli iqlim və enerji fəaliyyəti üzrə dünyanın ən böyük təşəbbüsüdür. 2008-ci ildə Avropa İttifaqı tərəfindən başladılan bu təşəbbüs 55 ölkədən 11 mindən çox yerli və regional hakimiyyət orqanını bir araya gətirib. Onlar Aİ-nin iqlim və enerji məqsədlərini həyata keçirmək üçün könüllü öhdəlik götürüblər. Təşəbbüsün gücü onun aşağıdan-yuxarı yanaşması, çoxtərəfli əməkdaşlığı və müxtəlif yerli reallıqlara uyğunlaşma qabiliyyətidir.
Şərq Tərəfdaşlığı regionunda isə 2011-ci ildən etibarən bir çox bələdiyyə “CoM” təşəbbüsünə qoşulub və yerli səviyyədə istixana qazı emissiyalarının azaldılması və enerji səmərəliliyinin artırılması üzrə öhdəlik götürüb. Avropa İttifaqının davamlı dəstəyi ilə CoM East iqlim və enerji məsələləri üzrə praktiki əməkdaşlıq platformasına çevrilib, şəhərlərə Dayanıqlı Enerji və İqlim Fəaliyyət Planlarının (SECAP) hazırlanması və həyata keçirilməsində kömək edib və daha dayanıqlı, davamlı yerli iqtisadiyyatların formalaşmasına töhfə verib.
Covenant of Mayors East Anniversary Conference Şərq Qonşuluğu və Avropa İttifaqı ölkələrinin yerli hakimiyyət orqanları arasında on beş illik tərəqqi, tərəfdaşlıq və təcrübə mübadiləsini qeyd edəcək. Tədbir nailiyyətləri nəzərdən keçirmək, yeni çağırışları müzakirə etmək və Avropa Yaşıl Sazişi və “Daha Güclü Şərq Tərəfdaşlığı: Bərpa, Dayanıqlılıq və İslahatlar üçün Yeni Gündəm” çərçivəsində təşəbbüsün növbəti mərhələsinin istiqamətlərini müəyyənləşdirmək imkanı yaradacaq.
15-ci ildönümü konfransı CoM East-in qlobal Merlər Razılaşmasının ən inkişaf etmiş regional qollarından biri kimi təkamülünü nümayiş etdirəcək. İllər ərzində təşəbbüs planlaşdırmadan icraya keçərək, bələdiyyələrin iqlim və enerji məqsədlərinə çatmasına imkan verən maliyyə, texniki və idarəetmə şərtlərinə daha çox diqqət ayırıb.
Tədbirdə təxminən 200 iştirakçının — Razılaşmanı imzalayan şəhərlərin, milli və Aİ institutlarının, beynəlxalq maliyyə təşkilatlarının və tərəfdaş təşəbbüslərin nümayəndələrinin iştirakı gözlənilir. Konfrans həm strateji dialoq, həm də praktiki təcrübə mübadiləsi platforması rolunu oynayacaq və Şərq Tərəfdaşlığı ölkələrinin dayanıqlı yerli inkişaf və iqlim neytrallığına sadiqliyini bir daha təsdiqləyəcək.
Kişinyov şəhərində baş tutan tədbir iki əsas hissədən ibarət olacaq:
1-ci gün — Strateji və siyasi seqment
Yerli hakimiyyət orqanlarının iqlim neytrallığına və enerji keçidinə nail olmaqda rolu ilə bağlı yüksək səviyyəli açılış və siyasət müzakirələri keçiriləcək. Sessiyalarda CoM East, Aİ və inteqrasiya təcrübələri, iqlim siyasətinin hazırlanması və icrası, maliyyələşdirmə və çoxtərəfli idarəetmə məsələləri təqdim olunacaq.
2-ci gün — Təcrübə və praktika mübadiləsi
Dayanıqlılıq və innovativ təcrübələrin inteqrasiyasına həsr olunacaq. Sessiyalar və tanışlıq səfəri CO₂ emissiyalarının azaldılması siyasəti, enerji səmərəliliyi, iqlimə uyğunlaşma strategiyaları və icma iştirakına görə “Green Award” mükafatına layiq görülmüş sıfır emissiyalı kurort olan Castel Mimi kompleksində keçiriləcək.
CoM öhdəliklərinin həyata keçirilməsində əhəmiyyətli irəliləyiş əldə etmiş bələdiyyələr uğurlu layihələrini və yanaşmalarını təqdim etməyə dəvət olunacaqlar. İştirak seçim meyarlarına — fəallıq, innovasiya və nəticələrə əsaslanacaq.
Kontekst və Əsas İnkişaflar
Konfrans region üçün mühüm transformasiya dövründə keçirilir:
– 2024-cü ildə CoM East şəhərləri yeni uzunmüddətli məqsəd qəbul edib:
– 2050-ci ilə qədər istixana qazı emissiyalarını 1990-cı il səviyyəsi ilə müqayisədə ən azı 60%, yaxud 2005-ci il və sonrakı səviyyələrlə müqayisədə ən azı 40% azaltmaq.
– Razılaşmanı imzalayan və SECAP-ların sayı artdıqca diqqət daha çox icra və maliyyələşməyə yönəlir.
– Geosiyasi inkişaflar əməkdaşlıq dinamikasına təsir göstərsə də, dialoq və inklüzivliyin vacibliyini artırır.
– Yerli iqlim fəaliyyətinin genişləndirilməsi üçün vətəndaş cəmiyyəti, akademiya və özəl sektorun iştirakı vacibdir.
Eyni zamanda beynəlxalq tendensiyalar da bu regional prosesləri gücləndirir. Aİ Şərq Tərəfdaşlığı ölkələrində iqlim və dayanıqlı inkişaf gündəliyini dəstəkləməyə davam edir. Prioritetlər arasında urban dayanıqlılıq, bərpa, enerji müstəqilliyi və maliyyəyə çıxış yer alır. Rəqəmsal alətlər və süni intellektin planlaşdırma və monitorinq proseslərinə inteqrasiyası bələdiyyələr üçün yeni imkanlar yaradır.
Gözlənilən Nəticələr
– Şərq Tərəfdaşlığı regionunda yerli iqlim və enerji fəaliyyətinə dair siyasi və institusional öhdəliklərin gücləndirilməsi.
– Avropa Yaşıl Sazişi və milli inkişaf prioritetlərinə uyğun CoM East-in növbəti mərhələsi üçün ortaq baxışın formalaşdırılması.
– Bələdiyyələr, milli hökumətlər, Aİ institutları və beynəlxalq tərəfdaşlar arasında koordinasiyanın gücləndirilməsi.
– Şərq Tərəfdaşlığının qlobal iqlim və enerji keçidi gündəliyinə töhfəsinin daha görünən olması.
Şərq Tərəfdaşlığı Regionunda Merlər Razılaşmasının 15 illiyi münasibəti ilə keçirilən yüksək səviyyəli konfransın açılışı Modova Prezidenti Maia Sandunun giriş nitqi ilə başlayıb.
Şərq Tərəfdaşlığı regionunda CoM-un 15 ili: nəticələr və dərslər
Moderatorlar sırasında Mingəçevir bələdiyyəsinin sədri Anar İsmayılovda var : Oleksander Senkevych
İkinici sesiya Avropada iqlim gələcəyinin formalaşdırılması: yerli hakimiyyət orqanları 2050-yə gedən yolda mövzusuna həsr olunub.
“Çoxtərəfli idarəetmə və maraqlı tərəflərin iştirakı” mövzusunda həsr olunan dördüncü sessiyada Şəki bələdiyyəsinin sdər müavini Səyyarə Musayevanın çıxışı nəzərdə tutulub.
Yubiley konfransında Azərbaycanı Mingəçevir, Yevlax, Xırdalan, Quzanlı, Horadiz və Şəki bələdiyyələrinin rəsmiləri təmsil edir.
