Göyə baxanda pambıq şirniyyatı kimi yüngül və uçucu görünən buludlar əslində düşündüyümüzdən xeyli fərqli quruluşa malikdir. Müasir elmi araşdırmalar buludların inanılmaz dərəcədə böyük çəkiyə çatdığını və başımızın üzərində tonlarla kütlənin süzüldüyünü göstərir.
Bir buludun çəkisini müəyyən edən iki əsas amil var: ölçüsü və onu təşkil edən maddə. Bir çox insan buludların tamamilə sudan ibarət olduğunu düşünür, lakin reallıq bir qədər fərqlidir. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, buludların böyük hissəsi havadan ibarətdir.
Əslində, tipik bir cumulus buludunda suyun havaya nisbəti təxminən dörd milyonda bir olaraq qalır. Yəni nəhəng bir boşluq içində asılı qalan çox kiçik su damcılarından söhbət gedir. Təbii ki, bu nisbət buludun növünə görə dəyişə bilər. Aşağı səviyyədə üzən pofuduk kümülüs buludlarından tutmuş göy üzünü boz örtük kimi bürüyən stratus buludlarına qədər hər növün özünəməxsus tarazlığı var.
Göydə süzən milyonlarla tonluq yük
Bu məlumatlar əsasında hesablamalar aparıldıqda maraqlı nəticələr ortaya çıxır. Məsələn, standart bir cumulus buludunu götürsək, onun təxminən bir kilometr enində və bir kilometr hündürlüyündə olduğunu düşünə bilərik. Bu həcmi nəhəng bir kub kimi təsəvvür etsək, içindəki suyun çəkisi təxminən 250 ton edir. Bu isə göydə təxminən iki yarım mavi balinanın çəkisinə bərabər su kütləsinin süzüldüyü deməkdir.
Buludu təşkil edən havanı da hesaba qatsaq, rəqəmlər daha da böyüyür. Aşağı səviyyələrdəki hava suyun özündən minlərlə dəfə ağır kütlə yaradır. Bir kub kilometr həcmində olan belə bir cumulus buludunun içindəki hava təxminən bir milyon ton çəkir. Bu nəhəng hava kütləsi ilə müqayisədə suyun çəkisi, sanki dolu vannaya atılmış kiçik bir konfet qədər təsirsiz görünür. Buludların havada qalmasının sirri də məhz bundadır: xırda su damcıları, özlərindən qat-qat ağır olan bu böyük hava kütləsinin içində asılı vəziyyətdə qalır.
Fırtına buludlarının nəhəng kütləsi
Fırtına buludlarına baxdıqda isə çəkilər daha da heyrətamiz olur. Buludların “kralı” sayılan cumulusimbus buludları daha çox su saxlayır və ölçüləri 15 kilometrə qədər çata bilər. Bu nəhəng buludların içində təxminən 22 milyon ton su olur. Bu miqdar təxminən 3,5 Xeops piramidasının çəkisinə bərabərdir. Göy üzünü tam örtən nimbostratus buludları isə geniş sahəyə yayıldığı üçün təxminən 10 milyon ton su daşıyır.
Qısacası, başımızın üzərində yüngül və yumşaq görünən mənzərə əslində təbiətin nəhəng bir kütləni havada tarazlıqda saxlamaq bacarığının təsirli nümunəsidir.
