“Müasir beynəlxalq sistem mürəkkəb geosiyasi qarşıdurmalar, enerji bazarlarında qeyri-müəyyənlik və qlobal ticarət marşrutlarının yenidən formalaşması ilə xarakterizə olunur. Belə bir şəraitdə Cənubi Qafqaz regionu, xüsusilə Azərbaycan, Avropa üçün strateji əhəmiyyət daşıyan tərəfdaş kimi ön plana çıxır. Bakı ilə Brüssel arasında əməkdaşlığın son illərdə daha da dərinləşməsi həm enerji təhlükəsizliyi, həm də nəqliyyat-logistika sahələrində yeni imkanlar açır”.
Bunu deputat Arzuxan Əlizadə deyib.
Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində rolu
Deputat bildirib ki, Avropa üçün enerji təhlükəsizliyi məsələsi xüsusilə son illərdə qlobal siyasi gərginliklər fonunda daha da aktuallaşıb: “Enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi Avropa İttifaqının əsas strateji prioritetlərindən birinə çevrilib. Bu baxımdan Azərbaycan etibarlı enerji tərəfdaşı kimi xüsusi yer tutur.
Azərbaycanın təşəbbüsü və iştirakı ilə həyata keçirilən enerji layihələri Avropanın enerji xəritəsini dəyişən mühüm geoiqtisadi təşəbbüslərdir. Xəzər hövzəsinin enerji resurslarının Avropa bazarına çatdırılması üçün yaradılan infrastruktur Bakı ilə Brüssel arasında strateji əməkdaşlığın əsas sütunlarından biridir. Azərbaycanın təbii qaz ixracı Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır və bu əməkdaşlıq yaxın illərdə daha da genişlənmək potensialına malikdir.
Bakı–Brüssel dialoqunun yeni mərhələsi
Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın Azərbaycana səfəri və səfər zamanı verilən bəyanatlar bu əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirdi. Görüşlər zamanı tərəflər münasibətlərin daha da inkişaf etdirilməsi üçün yeni və əhatəli ikitərəfli saziş üzrə danışıqların tezliklə yekunlaşdırılması istiqamətində siyasi iradələrini təsdiqlədilər.
Tərəflər həmçinin yenilənmiş Azərbaycan–Aİ tərəfdaşlıq prioritetlərinin qəbulunun vacibliyini vurğuladılar. Mövcud dialoq mexanizmlərindən, o cümlədən Azərbaycan–Aİ Əməkdaşlıq Şurasından daha fəal istifadə olunması ikitərəfli münasibətlərin bütün istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi üçün mühüm platforma hesab olunur”.
Regional sülh və sabitlik kontekstində əməkdaşlıq
O əlavə edib ki, Bakı–Brüssel əməkdaşlığı yalnız iqtisadi və enerji sahələri ilə məhdudlaşmır: “Bu münasibətlər regionda sülh və sabitliyin təmin olunmasına da mühüm töhfə verir. Tərəflər Cənubi Qafqazın ayırıcı xətlərdən azad, sabit və qarşılıqlı əlaqəli region kimi inkişafını ortaq strateji məqsəd kimi qiymətləndirirlər.
Bu kontekstdə Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh prosesində əldə olunan irəliləyiş də xüsusi vurğulanır. 2025-ci il 8 avqust tarixində keçirilmiş Washington Summit Meeting of Azerbaijan and Armenia regionda münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir və Avropa İttifaqı bu prosesi dəstəklədiyini açıq şəkildə bəyan edir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası
Postmünaqişə dövründə Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində həyata keçirdiyi genişmiqyaslı yenidənqurma və inkişaf proqramları beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən diqqətlə izlənilir. İnfrastrukturun yenidən qurulması, şəhərlərin bərpası və iqtisadi fəaliyyətin bərpa edilməsi regionun gələcək inkişafının əsasını təşkil edir.
Bu prosesdə ən ciddi problemlərdən biri mina ilə çirklənmədir. Avropa İttifaqı humanitar minatəmizləmə sahəsində aparıcı donor kimi çıxış edir və beynəlxalq dəstəyin artırılması istiqamətində çağırışlar səsləndirilir.
Orta Dəhliz və yeni nəqliyyat arxitekturası
Azərbaycanın geostrateji mövqeyi ölkəni Avropa ilə Asiya arasında mühüm logistika mərkəzinə çevirir. Xüsusilə Middle Corridor kimi tanınan Orta Dəhliz Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında ticarət və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafında strateji rol oynayır.
Bu marşrut vasitəsilə Qara dəniz, Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya arasında nəqliyyat, ticarət, enerji və rəqəmsal bağlantılar gücləndirilir. Avropa İttifaqının Global Gateway təşəbbüsü çərçivəsində bu istiqamətdə əməkdaşlıq daha da genişləndirilir.
Bununla yanaşı, Naxçıvan Muxtar Respublikasında dəmir yolu infrastrukturunun modernləşdirilməsi və regional logistika layihələrinin inkişafı da Avropa ilə Azərbaycan arasında iqtisadi əməkdaşlığın yeni mərhələsini formalaşdırır. Bu məqsədlə Azərbaycan–Aİ iqtisadi əməkdaşlığını gücləndirmək üçün Yüksək Səviyyəli İşçi Qrupunun yaradılması tərəflərin strateji əməkdaşlıq niyyətinin göstəricisidir.
Azərbaycanın yeni geosiyasi statusu
Qlobal geosiyasi qarşıdurmalar fonunda Azərbaycanın mövqeyi daha da güclənir. Enerji resursları, nəqliyyat imkanları və balanslaşdırılmış xarici siyasəti sayəsində Azərbaycan artıq regionda etibarlı tərəfdaş və ciddi geosiyasi aktor kimi qəbul olunur.
Bakı həm enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında, həm də Avropa ilə Asiya arasında iqtisadi və logistika əlaqələrinin qurulmasında mühüm körpü rolunu oynayır. Bu reallıq Bakı–Brüssel əməkdaşlığını təkcə ikitərəfli münasibətlər çərçivəsindən çıxararaq daha geniş geosiyasi və geoiqtisadi kontekstdə strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında əməkdaşlıq yaxın illərdə daha da dərinləşəcək və bu tərəfdaşlıq həm regionun sabitliyinə, həm də qlobal enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verməyə davam edəcək”.
