Yaşlılıq tez-tez müdrikliklə əlaqələndirilir. Lakin bəzi dünya liderlərinin hörmətli yaşlarında etdiklərinə baxanda biz buna şübhə ilə yanaşa bilərik, amma bir şeydə şübhə yoxdur: yaşanmış illərin verdiyi perspektivlə keçmişdəki səhvlər daha aydın görünür.
Psixoloq Lahlan Braun yaşlı insanlar arasında (90 yaş və yuxarı) kiçik bir sorğu keçirib: təqaüdə çıxandan sonra hansı səhvləri etdiklərini soruşdu. Ümumilikdə Braun 20 nəfəri sorğulaya bilib və cavabların əksəriyyəti oxşar oplub. Psixoloq bu mini-sorğunun nəticələrini “Veg Out” nəşrində paylaşıb.
Fiziki aktivlikdən imtina
Bu, ən çox edilən şikayət olub. Onun danışdığı demək olar ki, hamı “könüllü fəaliyyətsizlik” etdiklərini etiraf edib və nəticədə bədənin ümumi zəifləməsi baş verib.
“Mən düşündüm ki, yetmiş yaş artıq qocalıqdır. Ona görə də yaşlı kimi davrandım. Səhər gəzintilərimi dayandırdım, üzməkdən imtina etdim. Səksən yaşa çatanda bədənim düzgün hərəkət etməyi unutmuşdu”, deyə sorğulananlardan biri danışıb.
Özünü inkişaf etdirməmək
“Birdən-birə bütün bu vaxt mənim üçün açıldı. Amma həyatımın mənasını verən şeylərə daha dərindən dalmaq əvəzinə televizora baxırdım və nəzarət edə bilmədiyim məsələlərə görə narahat olurdum”, deyə əvvəllər müəllim olmuş bir təqaüdçü etiraf edib.
Pul yığmaq
Bir çox yaşlı insanlar etiraf edir ki, əslində xərcləyə biləcəklərindən daha çox pulları olub. Braunun sorğuladığı şəxslər bildirib ki, təqaüdə çıxmalarına baxmayaraq, vərdiş üzrə pulu qənaətlə xərcləyirdilər və gələcək üçün saxlayıblar. Bəziləri indi peşmandır ki, sağlamlıq imkan verəndə səyahət və restoran ziyarətlərindən imtina etmişdilər.
“Səksən və doxsan yaşlarımda hər qəpiyimi yığıb saxlayırdım. Amma indi səyahət edə bilmirəm, istədiyim yeməkləri yeyə bilmirəm, demək olar ki, bu otaqdan çıxmaq mümkün deyil. İndi nə üçün yığıram?”, deyə bir kişi izah edib.
Paylaşılmamış xatirələr
90 yaşlılar həyatlarının çox detallarını unutduqlarından şikayətlənirlər. Lakin etiraf edirlər ki, 20 il əvvəl onları xatırlayırlar, amma uşaqlarına və nəvələrinə danışmayıblar. Bu, paylaşmalı olduqları itirilmiş təcrübədir.
“Nəvələrim mənim kim olduğumu bilmir. Onlar məni nənə kimi tanıyırlar, amma mənim macəralarımı, çətinliklərimi, necə onların babası ilə tanış olduğumu, onların doğulmasından əvvəl həyatın necə olduğunu bilmirlər”, deyə bir qadın göz yaşları ilə etiraf edib.
Bağışlanmamış incikliklər
Bu, 90 yaşlıların ən böyük emosional yükünü daşıyan şeylərdən biridir. Braunun sorğuladığı yaşlılar illər əvvəl küsülü olduqları qardaşlar, bacılar, uşaqlar və uzun illər əvvəl dostlarını xatırlayıblar.
“Mən qardaşımla iyirmi ildir danışmıram. Biz niyə küsülmüşdük, hətta xatırlamıram”, deyə bir qadın söyləyib.
