{"id":9409,"date":"2026-09-19T21:52:53","date_gmt":"2026-09-19T17:52:53","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=9409"},"modified":"2026-09-19T21:52:53","modified_gmt":"2026-09-19T17:52:53","slug":"muharib%c9%99d%c9%99n-sulh%c9%99-az%c9%99rbaycan-realligi-nec%c9%99-d%c9%99yisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=9409","title":{"rendered":"M\u00fcharib\u0259d\u0259n s\u00fclh\u0259: Az\u0259rbaycan reall\u0131\u011f\u0131 nec\u0259 d\u0259yi\u015fdi?"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\">\u201cAz\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 son ill\u0259rin \u0259sas d\u0259rsi ondan ibar\u0259tdir ki, s\u00fclh yaln\u0131z dan\u0131\u015f\u0131qlar masas\u0131nda imzalanan s\u0259n\u0259dd\u0259n ibar\u0259t deyil. S\u00fclh\u00fcn real v\u0259 davaml\u0131 olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259 onun siyasi, h\u00fcquqi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u0259saslar\u0131 formala\u015fmal\u0131d\u0131r. 2020-ci il V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si v\u0259 2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011fda d\u00f6vl\u0259t suverenliyini tam b\u0259rpa etm\u0259si m\u0259hz bel\u0259 bir yeni reall\u0131q yaratd\u0131\u201d.<\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>Bunu a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda deputat Ayd\u0131n H\u00fcseynov deyib.<\/p>\n<p>O bildirib ki, bu proses\u0259 yaln\u0131z 2020-ci ilin 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259si prizmas\u0131ndan baxmaq da kifay\u0259t deyil: \u201cHadis\u0259l\u0259rin xronologiyas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, 2018-ci ild\u0259n sonra Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyinin bir s\u0131ra b\u0259yanat v\u0259 add\u0131mlar\u0131 Az\u0259rbaycanla s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n onsuz da k\u00f6vr\u0259k olan siyasi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini daha da \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n<p>Nikol Pa\u015finyan\u0131n 2019-cu ilin avqustunda Xank\u0259ndid\u0259 \u201cArtsakh is Armenia\u201d b\u0259yanat\u0131n\u0131 s\u0259sl\u0259ndirm\u0259si bunun \u0259n diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri idi. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin \u00f6z r\u0259smi sayt\u0131nda h\u0259min \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n m\u0259tni d\u0259rc olunub. Bu b\u0259yanat Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin ilhaq\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f m\u00f6vqe kimi qiym\u0259tl\u0259ndirildi v\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev buna \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r v\u0259 nida i\u015far\u0259si\u201d cavab\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131q verdi.<\/p>\n<p>Bundan bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259vv\u0259l is\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 naziri Davit Tonoyan \u201c\u0259razil\u0259r m\u00fcqabilind\u0259 s\u00fclh\u201d yana\u015fmas\u0131n\u0131n art\u0131q q\u00fcvv\u0259d\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k \u201cyeni m\u00fcharib\u0259 \u2013 yeni \u0259razil\u0259r\u201d formulunu ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. Bu a\u00e7\u0131qlama h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn h\u0259rbi ritorikas\u0131n\u0131n \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyinin siyasi ritorikas\u0131 s\u0259rtl\u0259\u015fir, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n h\u0259rbi ritorika \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131. 2020-ci ilin iyulunda Tovuz istiqam\u0259tind\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r is\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin Qaraba\u011f c\u0259bh\u0259sind\u0259n k\u0259nara \u2013 iki d\u00f6vl\u0259tin beyn\u0259lxalq s\u0259rh\u0259din\u0259 ke\u00e7diyini g\u00f6st\u0259rdi. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259finin r\u0259smi m\u0259lumatlar\u0131nda h\u0259min d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin at\u0259\u015f\u0259 tutmas\u0131 kimi t\u0259qdim edilir; sonrak\u0131 g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Pa\u015finyan dan\u0131\u015f\u0131qlar \u00fc\u00e7\u00fcn yeddi \u015f\u0259rt ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n c\u0259mi iki ay sonra \u2013 27 sentyabr 2020-ci ild\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 h\u0259rbi toqqu\u015fma ba\u015flad\u0131 v\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. Az\u0259rbaycan ordusu m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259razil\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259ti b\u0259rpa etdi. 10 noyabr 2020-ci il \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanat\u0131 il\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar dayand\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 regionda tamamil\u0259 yeni h\u0259rbi-siyasi reall\u0131q yarand\u0131.<\/p>\n<p>Lakin m\u00fcharib\u0259 ba\u015fa \u00e7atsa da, Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259si tam ba\u011flanmad\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanatdan sonra da Qaraba\u011fda Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin qal\u0131qlar\u0131 v\u0259 separat\u00e7\u0131 silahl\u0131 struktur m\u00f6vcudlu\u011funu davam etdirirdi. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi h\u0259m\u00e7inin mina d\u00f6\u015f\u0259nm\u0259si v\u0259 h\u0259rbi t\u0259xribatlarla ba\u011fl\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259lumat yay\u0131rd\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259n, 2022-ci ilin noyabr\u0131nda Sar\u0131baba istiqam\u0259tind\u0259 2021-ci ild\u0259 Erm\u0259nistanda istehsal edilmi\u015f 350 \u0259d\u0259d piyada \u0259leyhin\u0259 minan\u0131n a\u015fkarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdi\u201d.<\/p>\n<p>A.H\u00fcseynov \u0259lav\u0259 edib ki, bununla yana\u015f\u0131, Qaraba\u011f\u0131n siyasi statusu m\u0259s\u0259l\u0259sinin d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar g\u00fcnd\u0259liyind\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda \u0259sas fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131ndan biri olaraq qal\u0131rd\u0131: \u201c2022-ci ilin Praqa g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259n sonra Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 suverenliyini tan\u0131yan prinsipl\u0259r\u0259 yax\u0131nla\u015fsa da, Qaraba\u011fdak\u0131 erm\u0259ni \u0259halisinin h\u00fcquq v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259sini ayr\u0131ca g\u00fcnd\u0259md\u0259 saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131 is\u0259 bu ziddiyy\u0259tin son m\u0259rh\u0259l\u0259si oldu. Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri h\u0259min il sentyabr\u0131n 2-d\u0259 qondarma \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n m\u00fcst\u0259qillik b\u0259yannam\u0259si\u201dnin ild\u00f6n\u00fcm\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259brik mesaj\u0131 yay\u0131mlad\u0131. Bu, Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyinin Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 ziddiyy\u0259tli m\u0259qamlar\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n faktlardan biri idi.<\/p>\n<p>Sentyabr\u0131n 9-da Qaraba\u011fdak\u0131 separat\u00e7\u0131 qurumun \u201cprezident se\u00e7kil\u0259ri\u201d ke\u00e7irm\u0259si d\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdirdi. Az\u0259rbaycan bu add\u0131m\u0131 \u00f6z suverenliyin\u0259 qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti t\u0259xribat kimi qiym\u0259tl\u0259ndirdi. Sentyabr\u0131n 19-da is\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259xribatlardan sonra Az\u0259rbaycan antiterror t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 ba\u015flad\u0131. \u018fm\u0259liyyat t\u0259xmin\u0259n 23 saat davam etdi v\u0259 sentyabr\u0131n 20-d\u0259 separat\u00e7\u0131 silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin t\u0259rksilah olunmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. Az\u0259rbaycan Prezidentinin r\u0259smi s\u0259r\u0259ncam\u0131nda bu hadis\u0259 \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t suverenliyinin tam b\u0259rpas\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. \u018fsl d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si m\u0259hz burada yarand\u0131.<\/p>\n<p>2020-ci il Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131 prosesind\u0259 h\u0259lledici m\u0259rh\u0259l\u0259 idis\u0259, 2023-c\u00fc ilin 19\u201320 sentyabr hadis\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin b\u00fct\u00fcn \u0259razisi \u00fcz\u0259rind\u0259 suverenliyinin tam t\u0259min olunmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. Art\u0131q Qaraba\u011f\u0131n statusu, separat\u00e7\u0131 rejim v\u0259 h\u0259min strukturun beyn\u0259lxalq legitiml\u0259\u015fdirilm\u0259si kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u0259vv\u0259lki formada dan\u0131\u015f\u0131qlar predmetin\u0259 \u00e7evril\u0259 bilm\u0259zdi. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, 2020-ci il m\u00fcharib\u0259si il\u0259 ba\u015flayan h\u0259rbi-siyasi proses 2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda \u00f6z m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131\u201d.<\/p>\n<p>O \u0259lav\u0259 edib ki, bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n sonra Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n mahiyy\u0259ti d\u0259 d\u0259yi\u015fdi: \u201c\u018fvv\u0259lki d\u00f6vrd\u0259 \u0259sas m\u00fcbahis\u0259 Qaraba\u011f\u0131n statusu \u0259traf\u0131nda gedirdis\u0259, yeni m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 iki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 suverenliyin tan\u0131nmas\u0131, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin delimitasiyas\u0131 v\u0259 kommunikasiyalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 oldu.<\/p>\n<p>M\u0259hz bu kontekstd\u0259 8 avqust 2025-ci ild\u0259 Va\u015finqtonda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri s\u00fclh v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qurulmas\u0131na dair sazi\u015f layih\u0259sinin raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0259tnini paraflad\u0131lar. Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan liderl\u0259rinin imzalad\u0131\u011f\u0131 Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259d\u0259 d\u0259 s\u00fclh\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suverenliyi, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 yurisdiksiyas\u0131na h\u00f6rm\u0259t \u0259sas\u0131nda qurulmas\u0131, kommunikasiyalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 vur\u011fuland\u0131.<\/p>\n<p>Burada m\u00fch\u00fcm m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, 8 avqust 2025-ci il hadis\u0259sini \u201cs\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131\u201d deyil, s\u00fclh sazi\u015fi m\u0259tninin paraflanmas\u0131 v\u0259 yekun imza-ratifikasiya m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 aparan siyasi raz\u0131la\u015fma kimi t\u0259qdim etm\u0259k daha d\u0259qiqdir. Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259nin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 sazi\u015fin imzalanmas\u0131 v\u0259 ratifikasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 add\u0131mlar\u0131n z\u0259ruriliyi qeyd olunurdu.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcharib\u0259 v\u0259 diplomatiya bir-birini tamamlayan iki ayr\u0131 istiqam\u0259t deyil, eyni d\u00f6vl\u0259t strategiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. 2020-ci ild\u0259 h\u0259rbi g\u00fcc Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqel\u0259rini k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirdi, 2023-c\u00fc ild\u0259 suverenlik m\u0259s\u0259l\u0259si tamamland\u0131, sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 h\u0259min reall\u0131q diplomatik m\u00fcst\u0259vid\u0259 t\u0259sbit olundu.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, 2018-ci ild\u0259n 2025-ci il\u0259 q\u0259d\u0259rki d\u00f6vr\u0259 bir x\u0259tt \u00fczr\u0259 baxd\u0131qda, \u00fc\u00e7 \u0259sas m\u0259rh\u0259l\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr: dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n b\u00f6hran\u0131, h\u0259rbi reall\u0131\u011f\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si v\u0259 yeni s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyinin formala\u015fmas\u0131.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas strateji n\u0259tic\u0259si d\u0259 budur: \u0259vv\u0259lc\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131, sonra d\u00f6vl\u0259t suverenliyinin tam t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 daha sonra h\u0259min reall\u0131\u011f\u0131n s\u00fclh v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 t\u0259sbit edilm\u0259si. Bu bax\u0131mdan 27 Sentyabr v\u0259 20 Sentyabr sad\u0259c\u0259 iki t\u0259qvim tarixi deyil. Biri \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131na aparan m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131, dig\u0259ri is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259razisi \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00f6vl\u0259t suverenliyinin b\u0259rpas\u0131n\u0131 simvoliz\u0259 edir\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cAz\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 son ill\u0259rin \u0259sas d\u0259rsi ondan ibar\u0259tdir ki, s\u00fclh yaln\u0131z dan\u0131\u015f\u0131qlar masas\u0131nda imzalanan s\u0259n\u0259dd\u0259n ibar\u0259t deyil. S\u00fclh\u00fcn real v\u0259 davaml\u0131 olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259 onun siyasi, h\u00fcquqi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u0259saslar\u0131 formala\u015fmal\u0131d\u0131r. 2020-ci il V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si v\u0259 2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011fda d\u00f6vl\u0259t suverenliyini tam b\u0259rpa etm\u0259si m\u0259hz bel\u0259 bir yeni reall\u0131q yaratd\u0131\u201d. Bunu a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda deputat [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9410,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-9409","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-olk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9409"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9409\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}