{"id":9385,"date":"2026-09-19T21:44:36","date_gmt":"2026-09-19T17:44:36","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=9385"},"modified":"2026-09-19T21:44:36","modified_gmt":"2026-09-19T17:44:36","slug":"ukraynada-yoxa-cixmis-sivilizasiya-diqq%c9%99td%c9%99n-k%c9%99narda-qalan-f%c9%99lak%c9%99t-kitabi-n%c9%99sr-olunub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=9385","title":{"rendered":"Ukraynada \u201cYoxa \u00e7\u0131xm\u0131\u015f sivilizasiya \u2014 Diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalan f\u0259lak\u0259t\u201d kitab\u0131 n\u0259\u015fr olunub"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\">Ukraynada Kuzari t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n ukraynal\u0131 tarix\u00e7inin \u201cYoxa \u00e7\u0131xm\u0131\u015f sivilizasiya \u2014 Diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalan f\u0259lak\u0259t\u201d (\u201c\u0418\u0441\u0447\u0435\u0437\u043d\u0443\u0432\u0448\u0430\u044f \u0446\u0438\u0432\u0438\u043b\u0438\u0437\u0430\u0446\u0438\u044f \u2014 \u041d\u0435\u0437\u0430\u043c\u0435\u0447\u0435\u043d\u043d\u0430\u044f \u041a\u0430\u0442\u0430\u0441\u0442\u0440\u043e\u0444\u0430\u201d) adl\u0131 kitab\u0131 n\u0259\u015fr olunub.<\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>Ukrayna t\u0259dqiqat\u0131n Ukrayna dilind\u0259 \u00e7ap format\u0131nda i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rd\u00fcy\u00fc ilk \u00f6lk\u0259 olub. Bundan \u0259vv\u0259l kitab\u0131n materiallar\u0131 \u201cperishedcivilization.com\u201d x\u00fcsusi internet platformas\u0131nda t\u0259qdim edilib. N\u0259\u015friyyat qrupunun planlar\u0131na kitab\u0131n n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Pol\u015fa, Almaniya, Baltikyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r, Moldova, Qazax\u0131stan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistanda n\u0259\u015fri daxildir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u0259cdadlar\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u00fcasir Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 tarixi \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda tarixind\u0259n b\u0259hs edir.<\/p>\n<p>Kitabda \u0259halisini \u0259srl\u0259r boyu m\u00fcasir az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259cdadlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkil etdiyi \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin tarixi, onlar\u0131n b\u00f6lg\u0259nin yerli m\u0259d\u0259ni simas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131ndak\u0131 rolu, el\u0259c\u0259 d\u0259 sonrak\u0131 demoqrafik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, zorak\u0131l\u0131q, qovulma v\u0259 deportasiya prosesl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif bu \u0259razil\u0259rin t\u00fcrk ke\u00e7mi\u015fin\u0259 dair g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259d\u0259k g\u0259lib \u00e7atan s\u00fcbutlara \u2014 m\u0259scidl\u0259r\u0259, q\u0259biristanl\u0131qlara, qalalara, abid\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 dig\u0259r m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t ay\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmada qeyd olunur ki, \u00e7oxsayl\u0131 erm\u0259ni, Rusiya, Fransa v\u0259 dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259ksini tapan m\u0259lumatlar m\u00fcasir az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259cdadlar\u0131n\u0131n \u0259srl\u0259r boyu regionun bir s\u0131ra \u0259razil\u0259rind\u0259 yerli \u0259halinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tini t\u0259\u015fkil etdiyini g\u00f6st\u0259rir. Onlar ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131nda i\u015ftirak edib, m\u0259scid v\u0259 qalalar tikib, torpaqlar\u0131 bec\u0259rib v\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rin m\u0259d\u0259ni simas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 veribl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n do\u011fma yurdlar\u0131ndan s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 t\u0259\u015fkil edilmi\u015f deportasiyalar\u0131n bir ne\u00e7\u0259 dal\u011fas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131r. Kitabda bildirilir ki, bu prosesl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z evl\u0259rind\u0259n qovulub.<\/p>\n<p>Bununla paralel olaraq, onlar\u0131n h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259sdiql\u0259y\u0259n maddi izl\u0259rin \u2014 m\u0259scidl\u0259rin, q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131n, qalalar\u0131n, abid\u0259l\u0259rin v\u0259 dig\u0259r m\u0259d\u0259ni irs obyektl\u0259rinin m\u0259hv edildiyi v\u0259 ya adlar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirildiyi qeyd olunur.<\/p>\n<p>Kuzari bu icman\u0131n yoxa \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 yaln\u0131z abstrakt tarixi proses kimi deyil, insan v\u0259 sivilizasiya faci\u0259si kimi t\u0259qdim edir. Kitabda \u0259srl\u0259r boyu h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f, daha sonra is\u0259 ard\u0131c\u0131l zorak\u0131l\u0131q, qovulma v\u0259 deportasiya dal\u011falar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 regiondan dem\u0259k olar ki, tamamil\u0259 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f xalq\u0131n tarixi izl\u0259nilir.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif t\u0259dqiqat\u0131n \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri kimi geni\u015f s\u00fcbut bazas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u018fs\u0259rd\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 1 765 m\u0259nb\u0259 sisteml\u0259\u015fdirilib. Bunlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri, erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin tarixi \u0259s\u0259rl\u0259ri, \u00e7ar Rusiyas\u0131 v\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259r, Fransa diplomatik materiallar\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259r yer al\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif, h\u0259m\u00e7inin vur\u011fulay\u0131r ki, t\u0259dqiqat\u0131n \u0259sas s\u00fcbut bazas\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131na m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 \u0259sas m\u0259nb\u0259 kimi istinad etm\u0259yib.<\/p>\n<p>Kitab\u0131n \u00e7ap versiyas\u0131 geni\u015f multimedia bazas\u0131 il\u0259 tamamlan\u0131b.<\/p>\n<p>Buraya m\u00fcasir Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 t\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259d\u0259k qorunub saxlanm\u0131\u015f izl\u0259rini s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdir\u0259n sah\u0259 foto v\u0259 videomateriallar\u0131 daxildir. Onlar\u0131n aras\u0131nda onlarla ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n m\u0259scid xarabal\u0131qlar\u0131, qalalar v\u0259 q\u0259dim q\u0259biristanl\u0131qlara dair materiallar var.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, deportasiyalar\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f, do\u011fma k\u0259ndl\u0259ri, \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzi bar\u0259d\u0259 xatir\u0259l\u0259rini qoruyub saxlam\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 silsil\u0259 videom\u00fcsahib\u0259l\u0259r t\u0259qdim edilir.<\/p>\n<p>Layih\u0259d\u0259 XIV \u0259srd\u0259n XX \u0259sr\u0259d\u0259k regionda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin xronologiyas\u0131 da haz\u0131rlan\u0131b. Bu xronologiya m\u00fc\u0259llifin Az\u0259rbaycan \u0259halisinin demoqrafik bax\u0131mdan s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirdiyi prosesl\u0259rin ilkin \u015f\u0259rtl\u0259rini v\u0259 ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n elektron versiyas\u0131, arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri, video\u015fahidlikl\u0259r v\u0259 dig\u0259r materiallar layih\u0259nin internet sayt\u0131nda t\u0259qdim olunur.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ukraynada Kuzari t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n ukraynal\u0131 tarix\u00e7inin \u201cYoxa \u00e7\u0131xm\u0131\u015f sivilizasiya \u2014 Diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalan f\u0259lak\u0259t\u201d (\u201c\u0418\u0441\u0447\u0435\u0437\u043d\u0443\u0432\u0448\u0430\u044f \u0446\u0438\u0432\u0438\u043b\u0438\u0437\u0430\u0446\u0438\u044f \u2014 \u041d\u0435\u0437\u0430\u043c\u0435\u0447\u0435\u043d\u043d\u0430\u044f \u041a\u0430\u0442\u0430\u0441\u0442\u0440\u043e\u0444\u0430\u201d) adl\u0131 kitab\u0131 n\u0259\u015fr olunub. Ukrayna t\u0259dqiqat\u0131n Ukrayna dilind\u0259 \u00e7ap format\u0131nda i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rd\u00fcy\u00fc ilk \u00f6lk\u0259 olub. Bundan \u0259vv\u0259l kitab\u0131n materiallar\u0131 \u201cperishedcivilization.com\u201d x\u00fcsusi internet platformas\u0131nda t\u0259qdim edilib. N\u0259\u015friyyat qrupunun planlar\u0131na kitab\u0131n n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Pol\u015fa, Almaniya, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9386,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-9385","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9385","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9385"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9385\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}