{"id":7269,"date":"2026-07-25T00:05:16","date_gmt":"2026-07-24T20:05:16","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=7269"},"modified":"2026-07-25T00:05:16","modified_gmt":"2026-07-24T20:05:16","slug":"yer-uzund%c9%99-h%c9%99l%c9%99-d%c9%99-insan-ayagi-d%c9%99ym%c9%99y%c9%99n-m%c9%99kanlar-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=7269","title":{"rendered":"Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 insan aya\u011f\u0131 d\u0259ym\u0259y\u0259n m\u0259kanlar var"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\">Bir \u00e7oxlar\u0131 hesab edir ki, Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 art\u0131q k\u0259\u015ff edilm\u0259mi\u015f he\u00e7 bir gu\u015f\u0259 qalmay\u0131b. Lakin bu, h\u0259qiq\u0259ti \u0259ks etdirmir. D\u00fcnyada el\u0259 yerl\u0259r var ki, ya insan aya\u011f\u0131 h\u0259l\u0259 ora d\u0259ym\u0259yib, ya da h\u0259min \u0259razil\u0259r dem\u0259k olar ki, toxunulmam\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qal\u0131b.<\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>B\u0259zil\u0259ri dini v\u0259 m\u0259n\u0259vi inanclara g\u00f6r\u0259 qorunur, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 \u0259l\u00e7atmaz oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n<p>Meri Berd Torpa\u011f\u0131, Antarktida<\/p>\n<p>Q\u0259rbi Antarktidada yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 1,61 milyon kvadratkilometr \u0259razini \u0259hat\u0259 ed\u0259n Meri Berd Torpa\u011f\u0131 h\u00fcquqi bax\u0131mdan he\u00e7 bir d\u00f6vl\u0259t\u0259 m\u0259xsus olmayan nadir \u0259razil\u0259rd\u0259n biridir. Aliml\u0259rin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, bu \u0259razinin 99,6 faizi insan f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n tamamil\u0259 t\u0259sirl\u0259nm\u0259yib. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd edilir ki, Antarktidan\u0131n \u00fcmumi \u0259razisinin t\u0259xmin\u0259n 32 faizi toxunulmam\u0131\u015f hesab olunur.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.unian.net\/photos\/2026_07\/1784028365-7853.jpg?r=57117\" alt=\"\u041d\u0430 \u0417\u0435\u043c\u043b\u0435 \u0434\u043e \u0441\u0438\u0445 \u043f\u043e\u0440 \u0435\u0441\u0442\u044c \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430, \u0433\u0434\u0435 \u043d\u0438\u043a\u043e\u0433\u0434\u0430 \u043d\u0435 \u0431\u044b\u043b\u043e \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439: \u0447\u0442\u043e \u043c\u0435\u0448\u0430\u0435\u0442 \u0434\u043e \u043d\u0438\u0445 \u0434\u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f\" \/><\/p>\n<p>\u015eimal Me\u015f\u0259 Kompleksi, Myanma<\/p>\n<p>Hindistan v\u0259 \u00c7in s\u0259rh\u0259di yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n bu s\u0131x tropik me\u015f\u0259l\u0259r 30 296 kvadratkilometr \u0259razini \u0259hat\u0259 edir v\u0259 C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Asiyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck toxunulmam\u0131\u015f me\u015f\u0259 massivl\u0259rind\u0259n biri say\u0131l\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, burada 6 min\u0259 yax\u0131n canl\u0131 n\u00f6v\u00fc ya\u015fay\u0131r. Onlardan t\u0259xmin\u0259n 1500-\u00fc d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fqa he\u00e7 bir yerind\u0259 rast g\u0259linmir. 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Myanmada ba\u015f ver\u0259n siyasi qar\u015f\u0131durmalar s\u0259b\u0259bind\u0259n bu \u0259razi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u011flan\u0131b.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.unian.net\/photos\/2026_07\/1784028396-7791.jpg?r=750230\" alt=\"\u041d\u0430 \u0417\u0435\u043c\u043b\u0435 \u0434\u043e \u0441\u0438\u0445 \u043f\u043e\u0440 \u0435\u0441\u0442\u044c \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430, \u0433\u0434\u0435 \u043d\u0438\u043a\u043e\u0433\u0434\u0430 \u043d\u0435 \u0431\u044b\u043b\u043e \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439: \u0447\u0442\u043e \u043c\u0435\u0448\u0430\u0435\u0442 \u0434\u043e \u043d\u0438\u0445 \u0434\u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f\" \/><\/p>\n<p>Qanqxar Puensum da\u011f\u0131, Butan<\/p>\n<p>7550 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u0259 malik Qanqxar Puensum d\u00fcnyan\u0131n indiy\u0259d\u0259k f\u0259th olunmayan \u0259n h\u00fcnd\u00fcr zirv\u0259si hesab edilir. Da\u011fa qalxma\u011f\u0131n \u00e7\u0259tin olmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi yaln\u0131z s\u0259rt iqlim v\u0259 \u0259l\u00e7atmaz relyef deyil. Yerli \u0259hali bu da\u011flar\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab edir v\u0259 zirv\u0259l\u0259rd\u0259 tanr\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131r. Butan h\u00f6kum\u0259ti 1994-c\u00fc ild\u0259 6000 metrd\u0259n y\u00fcks\u0259k da\u011flara qalxma\u011f\u0131 qada\u011fan edib, 2003-c\u00fc ild\u0259n is\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 alpinizm tamamil\u0259 yasaqlan\u0131b.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.unian.net\/photos\/2026_07\/1784028452-5757.jpg?r=62810\" alt=\"\u041d\u0430 \u0417\u0435\u043c\u043b\u0435 \u0434\u043e \u0441\u0438\u0445 \u043f\u043e\u0440 \u0435\u0441\u0442\u044c \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430, \u0433\u0434\u0435 \u043d\u0438\u043a\u043e\u0433\u0434\u0430 \u043d\u0435 \u0431\u044b\u043b\u043e \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439: \u0447\u0442\u043e \u043c\u0435\u0448\u0430\u0435\u0442 \u0434\u043e \u043d\u0438\u0445 \u0434\u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f\" \/><\/p>\n<p>Ma\u00e7apu\u00e7are da\u011f\u0131, Nepal<\/p>\n<p>\u015eimali Nepaldak\u0131 Annapurna qoru\u011funda yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 6993 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u0259 malik iki zirv\u0259d\u0259n ibar\u0259t Ma\u00e7apu\u00e7are da\u011f\u0131 da m\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131l\u0131r. Qurung xalq\u0131n\u0131n inanclar\u0131na g\u00f6r\u0259, bu da\u011f hinduizmin \u0259sas tanr\u0131lar\u0131ndan biri olan \u015eivan\u0131n m\u0259sk\u0259nidir. 1957-ci ild\u0259 Britaniya ekspedisiyas\u0131 zirv\u0259y\u0259 qalxma\u011fa c\u0259hd ets\u0259 d\u0259, zirv\u0259y\u0259 150 metr qalm\u0131\u015f geri d\u00f6n\u00fcb. H\u0259min vaxtdan b\u0259ri da\u011fa qalxmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni icaz\u0259 verilm\u0259yib.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.unian.net\/photos\/2026_07\/1784028483-8883.jpg?r=748205\" alt=\"\u041d\u0430 \u0417\u0435\u043c\u043b\u0435 \u0434\u043e \u0441\u0438\u0445 \u043f\u043e\u0440 \u0435\u0441\u0442\u044c \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430, \u0433\u0434\u0435 \u043d\u0438\u043a\u043e\u0433\u0434\u0430 \u043d\u0435 \u0431\u044b\u043b\u043e \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439: \u0447\u0442\u043e \u043c\u0435\u0448\u0430\u0435\u0442 \u0434\u043e \u043d\u0438\u0445 \u0434\u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f\" \/><\/p>\n<p>Suma Ri, Pakistan\u2013\u00c7in s\u0259rh\u0259di<\/p>\n<p>Suma Ri v\u0259 Suma Ri II zirv\u0259l\u0259ri t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 \u0259l\u00e7atmaz olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn indiy\u0259d\u0259k f\u0259th edilm\u0259yib. Pakistan v\u0259 \u00c7in s\u0259rh\u0259dind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bu zirv\u0259l\u0259rin h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc m\u00fcvafiq olaraq 7312 v\u0259 7302 metrdir. Buna baxmayaraq, bura qalxma\u011fa h\u00fcquqi qada\u011fa yoxdur.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.unian.net\/photos\/2026_07\/1784028526-6665.jpg?r=946282\" alt=\"\u041d\u0430 \u0417\u0435\u043c\u043b\u0435 \u0434\u043e \u0441\u0438\u0445 \u043f\u043e\u0440 \u0435\u0441\u0442\u044c \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430, \u0433\u0434\u0435 \u043d\u0438\u043a\u043e\u0433\u0434\u0430 \u043d\u0435 \u0431\u044b\u043b\u043e \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439: \u0447\u0442\u043e \u043c\u0435\u0448\u0430\u0435\u0442 \u0434\u043e \u043d\u0438\u0445 \u0434\u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f\" \/><\/p>\n<p>Nyen\u00e7en Tanqla silsil\u0259si, Tibet<\/p>\n<p>Uzunlu\u011fu t\u0259xmin\u0259n 600 kilometr, eni is\u0259 200 kilometr olan bu da\u011f silsil\u0259si d\u00fcnyan\u0131n \u0259n \u0259l\u00e7atmaz b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Buradak\u0131 6000 metrd\u0259n y\u00fcks\u0259k 164 zirv\u0259d\u0259n 159-u bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r f\u0259th olunmay\u0131b.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.unian.net\/photos\/2026_07\/1784028555-6954.jpg?r=107348\" alt=\"\u041d\u0430 \u0417\u0435\u043c\u043b\u0435 \u0434\u043e \u0441\u0438\u0445 \u043f\u043e\u0440 \u0435\u0441\u0442\u044c \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430, \u0433\u0434\u0435 \u043d\u0438\u043a\u043e\u0433\u0434\u0430 \u043d\u0435 \u0431\u044b\u043b\u043e \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439: \u0447\u0442\u043e \u043c\u0435\u0448\u0430\u0435\u0442 \u0434\u043e \u043d\u0438\u0445 \u0434\u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f\" \/><\/p>\n<p>Qakkel silsil\u0259si, \u015eimal Buzlu okean\u0131<\/p>\n<p>Qakkel silsil\u0259si Avrasiya h\u00f6vz\u0259sind\u0259n ke\u00e7\u0259n, uzunlu\u011fu 1800 kilometr olan sualt\u0131 vulkanik da\u011f silsil\u0259sidir. 4600-5100 metr d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bu \u0259razi Yer k\u00fcr\u0259sinin \u0259n d\u0259rin n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n biri hesab olunur. Mariana \u00e7\u00f6k\u0259kliyind\u0259n f\u0259rqli olaraq, Qakkel silsil\u0259si ilboyu qal\u0131n d\u0259niz buzlar\u0131 il\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fc oldu\u011fundan t\u0259dqiqat aparmaq son d\u0259r\u0259c\u0259 \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.unian.net\/photos\/2026_07\/1784028577-4350.jpg?r=70381\" alt=\"\u041d\u0430 \u0417\u0435\u043c\u043b\u0435 \u0434\u043e \u0441\u0438\u0445 \u043f\u043e\u0440 \u0435\u0441\u0442\u044c \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430, \u0433\u0434\u0435 \u043d\u0438\u043a\u043e\u0433\u0434\u0430 \u043d\u0435 \u0431\u044b\u043b\u043e \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439: \u0447\u0442\u043e \u043c\u0435\u0448\u0430\u0435\u0442 \u0434\u043e \u043d\u0438\u0445 \u0434\u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f\" \/><\/p>\n<p>Yukatan senotlar\u0131, Meksika<\/p>\n<p>Senotlar t\u0259xmin\u0259n 10 min il \u0259vv\u0259l su il\u0259 dolmu\u015f t\u0259bii \u0259h\u0259ngda\u015f\u0131 ma\u011faralar\u0131 v\u0259 karst \u00e7uxurlar\u0131d\u0131r. Yukatan yar\u0131madas\u0131nda t\u0259xmin\u0259n 7000 senot m\u00f6vcuddur. Onlardan c\u0259mi 142-si ziyar\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131qd\u0131r. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, senotlar\u0131n 98 faizi h\u0259l\u0259 d\u0259 tam ara\u015fd\u0131r\u0131lmay\u0131b.(lent.az)<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.unian.net\/photos\/2026_07\/1784028612-1981.jpg?r=842156\" alt=\"\u041d\u0430 \u0417\u0435\u043c\u043b\u0435 \u0434\u043e \u0441\u0438\u0445 \u043f\u043e\u0440 \u0435\u0441\u0442\u044c \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430, \u0433\u0434\u0435 \u043d\u0438\u043a\u043e\u0433\u0434\u0430 \u043d\u0435 \u0431\u044b\u043b\u043e \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439: \u0447\u0442\u043e \u043c\u0435\u0448\u0430\u0435\u0442 \u0434\u043e \u043d\u0438\u0445 \u0434\u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f\" \/><\/p>\n<p>Son Doonq ma\u011faras\u0131, Vyetnam<\/p>\n<p>Son Doonq d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck ma\u011faras\u0131 hesab olunur. X\u0259rit\u0259y\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f hiss\u0259l\u0259rinin h\u0259cmi 38,5 milyon kubmetr, uzunlu\u011fu is\u0259 9,4 kilometrdir. Onill\u0259rl\u0259 davam ed\u0259n ara\u015fd\u0131rmalara baxmayaraq, ma\u011farada yeni tunell\u0259r v\u0259 gizli bo\u015fluqlar a\u015fkar edilm\u0259kd\u0259 davam edir. 2019-cu ild\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar daha 1,6 milyon kubmetr h\u0259cm \u0259lav\u0259 ed\u0259n yeni yeralt\u0131 kameralar a\u015fkar edibl\u0259r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.unian.net\/photos\/2026_07\/1784028634-2459.jpg?r=174228\" alt=\"\u041d\u0430 \u0417\u0435\u043c\u043b\u0435 \u0434\u043e \u0441\u0438\u0445 \u043f\u043e\u0440 \u0435\u0441\u0442\u044c \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430, \u0433\u0434\u0435 \u043d\u0438\u043a\u043e\u0433\u0434\u0430 \u043d\u0435 \u0431\u044b\u043b\u043e \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439: \u0447\u0442\u043e \u043c\u0435\u0448\u0430\u0435\u0442 \u0434\u043e \u043d\u0438\u0445 \u0434\u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f\" \/><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir \u00e7oxlar\u0131 hesab edir ki, Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 art\u0131q k\u0259\u015ff edilm\u0259mi\u015f he\u00e7 bir gu\u015f\u0259 qalmay\u0131b. Lakin bu, h\u0259qiq\u0259ti \u0259ks etdirmir. D\u00fcnyada el\u0259 yerl\u0259r var ki, ya insan aya\u011f\u0131 h\u0259l\u0259 ora d\u0259ym\u0259yib, ya da h\u0259min \u0259razil\u0259r dem\u0259k olar ki, toxunulmam\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qal\u0131b. B\u0259zil\u0259ri dini v\u0259 m\u0259n\u0259vi inanclara g\u00f6r\u0259 qorunur, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 \u0259l\u00e7atmaz oldu\u011fu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7272,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-7269","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7269"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7269\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}