{"id":7234,"date":"2026-07-24T23:57:06","date_gmt":"2026-07-24T19:57:06","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=7234"},"modified":"2026-07-24T23:57:06","modified_gmt":"2026-07-24T19:57:06","slug":"abs-d%c9%99-satdaun-t%c9%99hluk%c9%99si-dunyanin-%c9%99n-boyuk-iqtisadiyyatinda-bohran-nec%c9%99-yaranir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=7234","title":{"rendered":"AB\u015e-d\u0259 \u015fatdaun t\u0259hl\u00fck\u0259si: D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck iqtisadiyyat\u0131nda b\u00f6hran nec\u0259 yaran\u0131r?"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\">AB\u015e Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Konqres oktyabr\u0131n 1-d\u0259k federal h\u00f6kum\u0259tin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanun layih\u0259sini t\u0259sdiql\u0259m\u0259s\u0259, h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti dayand\u0131r\u0131lacaq.<\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>B\u0259s &#8220;government shutdown&#8221; (\u015fatdaun) n\u0259dir v\u0259 bu halda n\u0259l\u0259r ba\u015f verir?<\/p>\n<p>AB\u015e-d\u0259 vaxta\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259n v\u0259 \u00f6lk\u0259nin siyasi h\u0259yat\u0131nda \u0259n ciddi b\u00f6hranlardan biri hesab olunan &#8220;government shutdown&#8221; &#8211; federal h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259tinin qism\u0259n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir. Bu anlay\u0131\u015f h\u00f6kum\u0259tin tamamil\u0259 iflic olmas\u0131 m\u0259nas\u0131n\u0131 vermir. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t Konqres federal qurumlar\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fcdc\u0259ni v\u0259 ya m\u00fcv\u0259qq\u0259ti maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 s\u0259n\u0259dini vaxt\u0131nda q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259dikd\u0259 yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Bu halda maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si dayand\u0131r\u0131lan d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259tini qism\u0259n v\u0259 ya tam dayand\u0131r\u0131r, minl\u0259rl\u0259 d\u00f6vl\u0259t qulluq\u00e7usu m\u0259cburi m\u0259zuniyy\u0259t\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir, bir qismi is\u0259 maa\u015flar\u0131n\u0131 sonradan almaq \u015f\u0259rti il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 davam edir.<\/p>\n<p>AB\u015e qanunvericiliyin\u0259 \u0259sas\u0259n, Konqresin icaz\u0259si olmadan federal qurumlar d\u00f6vl\u0259t v\u0259saitini x\u0259rcl\u0259y\u0259 bilm\u0259z. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r maliyy\u0259 ilinin (1 oktyabr &#8211; 30 sentyabr) ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nad\u0259k b\u00fcdc\u0259 qanunlar\u0131 v\u0259 ya m\u00fcv\u0259qq\u0259ti maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul edilm\u0259zs\u0259, &#8220;government shutdown&#8221; q\u00fcvv\u0259y\u0259 minir.<\/p>\n<p>\u015eatdaun niy\u0259 ba\u015f verir?<\/p>\n<p>&#8220;Government shutdown&#8221;un \u0259sas s\u0259b\u0259bi siyasi raz\u0131la\u015fman\u0131n \u0259ld\u0259 olunmamas\u0131d\u0131r. AB\u015e-d\u0259 b\u00fcdc\u0259nin q\u00fcvv\u0259y\u0259 minm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn N\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r Palatas\u0131, Senat v\u0259 prezident eyni s\u0259n\u0259di t\u0259sdiql\u0259m\u0259lidirl\u0259r. D\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259ri, vergi siyas\u0259ti, sosial proqramlar, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 ya miqrasiya kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259l\u0259 bilm\u0259dikd\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 gecikir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 federal h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti qism\u0259n dayan\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eatdaun zaman\u0131 yaln\u0131z maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si dayand\u0131r\u0131lan federal qurumlar\u0131n i\u015fi m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan xidm\u0259tl\u0259r is\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirir.<\/p>\n<p>Bunlara Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r, hava limanlar\u0131nda T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Administrasiyas\u0131 (TSA), s\u0259rh\u0259d m\u00fchafiz\u0259si, hava h\u0259r\u0259k\u0259tinin idar\u0259 olunmas\u0131, federal h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 v\u0259 t\u0259cili tibbi xidm\u0259tl\u0259r daxildir. Bu sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u0259m\u0259kda\u015flar ad\u0259t\u0259n maa\u015flar\u0131n\u0131 sonradan almaq \u015f\u0259rti il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 davam edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bunun \u0259ksin\u0259 olaraq, milli parklar, muzeyl\u0259r, b\u0259zi federal agentlikl\u0259r, statistik m\u0259lumatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, qrant proqramlar\u0131 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif inzibati xidm\u0259tl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti m\u00fcv\u0259qq\u0259ti dayand\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Tarixd\u0259 ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 ba\u015f verib?<\/p>\n<p>&#8220;Government shutdown&#8221; AB\u015e tarixind\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u015f verib.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n hallar bunlard\u0131r:<\/p>\n<p>1980 &#8211; Cimmi Karter administrasiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ilk m\u00fcasir \u015fatdaun;<\/p>\n<p>1981, 1984 v\u0259 1986 &#8211; Ronald Reyqan administrasiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7 ayr\u0131 \u015fatdaun;<\/p>\n<p>1990 &#8211; Corc H.V.Bu\u015f administrasiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck f\u0259aliyy\u0259t dayanmas\u0131;<\/p>\n<p>1995 v\u0259 1995-1996 &#8211; Bill Klinton administrasiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 iki \u015fatdaun, onlardan biri 21 g\u00fcn davam edib;<\/p>\n<p>2013 &#8211; Barak Obama administrasiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 16 g\u00fcnl\u00fck \u015fatdaun;<\/p>\n<p>2018 (yanvar) &#8211; Donald Tramp\u0131n ilk prezidentlik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7g\u00fcnl\u00fck \u015fatdaun;<\/p>\n<p>2018-2019 &#8211; 35 g\u00fcn davam ed\u0259n \u015fatdaun;<\/p>\n<p>2025 &#8211; federal h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259tinin 43 g\u00fcn dayanmas\u0131 il\u0259 yeni rekord qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b;<\/p>\n<p>2026 &#8211; \u0259vv\u0259lc\u0259 \u00fcmumi federal h\u00f6kum\u0259ti \u0259hat\u0259 ed\u0259n d\u00f6rd g\u00fcnl\u00fck \u015fatdaun, daha sonra is\u0259 Daxili T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Nazirliyini (DHS) \u0259hat\u0259 ed\u0259n 76 g\u00fcnl\u00fck qism\u0259n \u015fatdaun ba\u015f verib.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, AB\u015e-d\u0259 &#8220;government shutdown&#8221; Konqresin b\u00fcdc\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259l\u0259 bilm\u0259m\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 federal qurumlar\u0131n bir hiss\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti dayand\u0131rmas\u0131 dem\u0259kdir. Son onillikl\u0259rd\u0259 bu mexanizm AB\u015e siyasi sistemind\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda \u0259n s\u0259rt siyasi t\u0259zyiq vasit\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilib v\u0259 h\u0259r d\u0259f\u0259 h\u0259m \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na, h\u0259m d\u0259 milyonlarla amerikal\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131na birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AB\u015e Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Konqres oktyabr\u0131n 1-d\u0259k federal h\u00f6kum\u0259tin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanun layih\u0259sini t\u0259sdiql\u0259m\u0259s\u0259, h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti dayand\u0131r\u0131lacaq. B\u0259s &#8220;government shutdown&#8221; (\u015fatdaun) n\u0259dir v\u0259 bu halda n\u0259l\u0259r ba\u015f verir? AB\u015e-d\u0259 vaxta\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259n v\u0259 \u00f6lk\u0259nin siyasi h\u0259yat\u0131nda \u0259n ciddi b\u00f6hranlardan biri hesab olunan &#8220;government shutdown&#8221; &#8211; federal h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259tinin qism\u0259n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir. Bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7237,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-7234","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7234"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7234\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}