{"id":7093,"date":"2026-07-18T10:54:23","date_gmt":"2026-07-18T06:54:23","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=7093"},"modified":"2026-07-18T10:54:23","modified_gmt":"2026-07-18T06:54:23","slug":"2100-cu-il%c9%99-q%c9%99d%c9%99r-b%c9%99s%c9%99riyy%c9%99ti-n%c9%99-gozl%c9%99yir-aliml%c9%99rd%c9%99n-b%c9%99dbin-proqnoz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=7093","title":{"rendered":"2100-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti n\u0259 g\u00f6zl\u0259yir? &#8211; Aliml\u0259rd\u0259n b\u0259dbin proqnoz"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\">Aliml\u0259r XXI \u0259srin sonuna q\u0259d\u0259r Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 h\u0259yat\u0131n nec\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnoz t\u0259qdim edibl\u0259r. Onlar\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, geni\u015fmiqyasl\u0131 me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131, \u0259n\u0259n\u0259vi heyvandarl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 v\u0259 gen texnologiyalar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 d\u00fcnyan\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>\u00a0&#8220;Daily Mail&#8221; n\u0259\u015frinin &#8220;Australian Journal of Botany&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmaya istinad\u0259n verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Sidneyd\u0259ki Makkuori Universitetinin aliml\u0259ri 2100-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r planetd\u0259 orta temperaturun s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 4 d\u0259r\u0259c\u0259 Selsi artd\u0131\u011f\u0131 ssenarini ara\u015fd\u0131r\u0131blar.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat m\u00fc\u0259llifl\u0259ri hesab edirl\u0259r ki, bu ssenari haz\u0131rda m\u00fcmk\u00fcn variantlardan biridir. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, \u0259sas n\u0259tic\u0259l\u0259rd\u0259n biri geni\u015fmiqyasl\u0131 me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k ekstremal hava hadis\u0259l\u0259rinin say\u0131n\u0131n artmas\u0131 olacaq.<\/p>\n<p>Bu is\u0259 ekosisteml\u0259rd\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara v\u0259 bir \u00e7ox bitki v\u0259 heyvan n\u00f6vl\u0259rinin m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na sala bil\u0259r.<\/p>\n<p>Professor Mark Vestobinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, b\u0259zi t\u0259bii ekosisteml\u0259r, x\u00fcsusil\u0259 tropik me\u015f\u0259l\u0259r tez-tez ba\u015f ver\u0259n g\u00fccl\u00fc yan\u011f\u0131nlar \u015f\u0259raitind\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funu davam etdir\u0259 bilm\u0259z. Temperaturun artmas\u0131 v\u0259 iqlimin daha quraq olmas\u0131 il\u0259 bel\u0259 ekosisteml\u0259ri qorumaq getdikc\u0259 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015f\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>&#8220;70 ild\u0259n sonra bir \u00e7ox ekosistem \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k&#8221;, dey\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bildiribl\u0259r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r h\u0259m\u00e7inin \u0259n\u0259n\u0259vi heyvandarl\u0131\u011f\u0131n azalaca\u011f\u0131n\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131rlar. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, mal-qaran\u0131n say\u0131 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azala v\u0259 onun yerini laboratoriyalarda istehsal olunan \u0259t v\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 ala bil\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd olunur ki, bu texnologiyalar art\u0131q t\u0259tbiq olunma\u011fa ba\u015flay\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, yeti\u015fdirilmi\u015f toyuq \u0259ti Sinqapur, AB\u015e v\u0259 \u0130sraild\u0259 sat\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn icaz\u0259 al\u0131b. Bundan \u0259lav\u0259, bir s\u0131ra \u015firk\u0259tl\u0259r d\u0259qiq fermentasiya texnologiyas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 heyvanlardan istifad\u0259 etm\u0259d\u0259n s\u00fcd z\u00fclallar\u0131 istehsal edir.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r, h\u0259m\u00e7inin laboratoriyada yeti\u015fdiril\u0259n q\u0259hv\u0259 v\u0259 \u015fokolad\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u00fcmk\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri gen redakt\u0259si texnologiyalar\u0131n\u0131n geni\u015f t\u0259tbiqi olacaq. Ara\u015fd\u0131rma m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin fikrinc\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu texnologiyalardan ekosisteml\u0259r\u0259 ciddi z\u0259r\u0259r vuran invaziv n\u00f6vl\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k v\u0259 ya onlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 layih\u0259l\u0259r art\u0131q a\u011fcaqanadlar, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0259zi si\u00e7an, si\u00e7ovul v\u0259 qurba\u011fa n\u00f6vl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rma \u0259sas\u0259n Avstraliyan\u0131n ekosisteml\u0259rinin g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 h\u0259sr olunsa da, aliml\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f tendensiyalar\u0131n d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox regionlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn aktual oldu\u011funu bildiribl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar qeyd edirl\u0259r ki, bel\u0259 ssenarid\u0259n qa\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 fosil yanacaqlardan istifad\u0259ni azaltmaq laz\u0131md\u0131r. &#8220;Climate Analytics&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, qlobal istil\u0259\u015fm\u0259ni 1,5 d\u0259r\u0259c\u0259 Selsi h\u0259ddind\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t 2035-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r fosil yanacaq istifad\u0259sini iki d\u0259f\u0259 azaltmal\u0131, \u0259n geci 2070-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 ondan tam imtina etm\u0259lidir.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aliml\u0259r XXI \u0259srin sonuna q\u0259d\u0259r Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 h\u0259yat\u0131n nec\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnoz t\u0259qdim edibl\u0259r. Onlar\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, geni\u015fmiqyasl\u0131 me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131, \u0259n\u0259n\u0259vi heyvandarl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 v\u0259 gen texnologiyalar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 d\u00fcnyan\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. \u00a0&#8220;Daily Mail&#8221; n\u0259\u015frinin &#8220;Australian Journal of Botany&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmaya istinad\u0259n verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Sidneyd\u0259ki Makkuori Universitetinin aliml\u0259ri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7096,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-7093","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7093"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7093\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}