{"id":6821,"date":"2026-07-12T17:38:48","date_gmt":"2026-07-12T13:38:48","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=6821"},"modified":"2026-07-12T17:38:48","modified_gmt":"2026-07-12T13:38:48","slug":"d%c9%99hs%c9%99tli-bas-agrisinin-sok-sebebl%c9%99rind%c9%99n-biri-uz%c9%99-cixdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=6821","title":{"rendered":"D\u0259h\u015f\u0259tli ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n \u015eOK S\u018fB\u018fBl\u0259rind\u0259n biri \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\">Dondurma, buzlu i\u00e7kil\u0259r v\u0259 dig\u0259r soyuq qidalar\u0131n q\u0259bulundan sonra yaranan q\u0259fil a\u011fr\u0131 tibbd\u0259 soyuq stimuluna ba\u011fl\u0131 ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 adlan\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 yay aylar\u0131nda daha \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n bu v\u0259ziyy\u0259t q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli olsa da, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r narahatl\u0131q yarada bilir.<\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>Bu v\u0259ziyy\u0259t \u00e7ox soyuq qida v\u0259 ya i\u00e7kinin a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funun h\u0259ssas nahiy\u0259l\u0259ri il\u0259 q\u0259fil t\u0259mas etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 damaq v\u0259 bo\u011faz\u0131n arxa hiss\u0259si s\u00fcr\u0259tl\u0259 soyuduqda h\u0259min b\u00f6lg\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n sinirl\u0259r v\u0259 a\u011fr\u0131 siqnallar\u0131n\u0131 \u00f6t\u00fcr\u0259n yollar aktivl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>Dondurman\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yedikd\u0259 v\u0259 ya buzlu i\u00e7kini ard\u0131c\u0131l b\u00f6y\u00fck qurtumlarla q\u0259bul etdikd\u0259 a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funun temperaturu q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fir. Bu ani temperatur f\u0259rqi damaq v\u0259 \u0259traf\u0131ndak\u0131 sinir uclar\u0131n\u0131 q\u0131c\u0131qland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Maraql\u0131 m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, a\u011fr\u0131 soyu\u011fun toxundu\u011fu damaqda deyil, daha \u00e7ox al\u0131n v\u0259 ya gicgah nahiy\u0259sind\u0259 hiss edilir. Bunun s\u0259b\u0259bi yans\u0131yan a\u011fr\u0131 adlanan mexanizmdir.<\/p>\n<p>Beyin m\u00fcxt\u0259lif nahiy\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n sinir siqnallar\u0131n\u0131n m\u0259nb\u0259yini h\u0259r zaman d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilmir. N\u0259tic\u0259d\u0259 damaqdak\u0131 ani soyuqluq ba\u015f\u0131n \u00f6n hiss\u0259sind\u0259 k\u0259skin a\u011fr\u0131 kimi q\u0259bul olunur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n &#8220;beyin donmas\u0131&#8221; ifad\u0259si h\u0259qiqi m\u0259nada beynin donmas\u0131 dem\u0259k deyil. \u018fslind\u0259 bu, a\u011f\u0131z v\u0259 bo\u011faz nahiy\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259n q\u0259fil temperatur d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 sinir v\u0259 qan damarlar\u0131n\u0131n verdiyi s\u00fcr\u0259tli reaksiyan\u0131n n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p>&#8220;Beyin donmas\u0131&#8221;n\u0131n \u0259n xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259ti onun q\u0259fil ba\u015flamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, \u00e7ox soyuq qida v\u0259 i\u00e7kil\u0259r a\u011f\u0131z v\u0259 bo\u011faz \u0259traf\u0131ndak\u0131 qan damarlar\u0131n\u0131n diametrinin s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u018fvv\u0259lc\u0259 damarlar daral\u0131r, daha sonra is\u0259 yenid\u0259n geni\u015fl\u0259nir. Bu proses a\u011fr\u0131 reseptorlar\u0131n\u0131 aktivl\u0259\u015fdirir v\u0259 sinirl\u0259rin reaksiyas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0131sa, lakin olduqca k\u0259skin ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 meydana \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>A\u011fr\u0131n\u0131 y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u00fcsullar faydal\u0131 ola bil\u0259r:<\/p>\n<p>&#8211; Dilinizi dama\u011f\u0131n\u0131za s\u0131x\u0131n. Dilin istiliyi soyumu\u015f dama\u011f\u0131n daha tez isinm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130l\u0131q bir i\u00e7kini yava\u015f-yava\u015f i\u00e7in. Bu, a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funun temperaturunun normalla\u015fmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>&#8211; Dondurma v\u0259 buzlu i\u00e7kil\u0259ri t\u0259l\u0259sm\u0259d\u0259n, ki\u00e7ik porsiyalarla q\u0259bul etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dondurma, buzlu i\u00e7kil\u0259r v\u0259 dig\u0259r soyuq qidalar\u0131n q\u0259bulundan sonra yaranan q\u0259fil a\u011fr\u0131 tibbd\u0259 soyuq stimuluna ba\u011fl\u0131 ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 adlan\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 yay aylar\u0131nda daha \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n bu v\u0259ziyy\u0259t q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli olsa da, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r narahatl\u0131q yarada bilir. Bu v\u0259ziyy\u0259t \u00e7ox soyuq qida v\u0259 ya i\u00e7kinin a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funun h\u0259ssas nahiy\u0259l\u0259ri il\u0259 q\u0259fil t\u0259mas etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015flay\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6824,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-6821","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6821"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6821\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}