{"id":6505,"date":"2026-06-29T10:41:57","date_gmt":"2026-06-29T06:41:57","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=6505"},"modified":"2026-06-29T10:41:57","modified_gmt":"2026-06-29T06:41:57","slug":"q%c9%99dim-d%c9%99nizcil%c9%99r-ac-qalsalar-da-okeandan-baliq-tutub-yemirdil%c9%99r-s%c9%99b%c9%99b-n%c9%99-idi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=6505","title":{"rendered":"Q\u0259dim d\u0259niz\u00e7il\u0259r ac qalsalar da, okeandan bal\u0131q tutub yemirdil\u0259r &#8211; S\u0259b\u0259b n\u0259 idi?"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>B\u00f6y\u00fck co\u011frafi k\u0259\u015ffl\u0259r d\u00f6vr\u00fcn\u0259 dair kitablarda tez-tez qeyd olunur ki, Fernan Maqellan\u0131n ilk d\u00fcnya s\u0259yah\u0259tind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n d\u0259niz\u00e7il\u0259r a\u00e7\u0131q okeanda b\u0259z\u0259n acl\u0131q \u00e7\u0259kir, h\u0259tta ayaqqab\u0131lar\u0131n\u0131 yem\u0259y\u0259 m\u0259cbur qal\u0131rd\u0131lar. \u0130lk bax\u0131\u015fdan problemin \u0259n m\u0259ntiqli h\u0259lli okeandan bal\u0131q tutub yem\u0259k kimi g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan ciddi s\u0259b\u0259bl\u0259r var idi.<\/p>\n<p>&#8220;Liked.hu&#8221; portal\u0131nda d\u0259rc olunan v\u0259 &#8220;Ma tudtam meg&#8221;\u0259 istinad ed\u0259n materiala g\u00f6r\u0259, yelk\u0259nli g\u0259mil\u0259rin hey\u0259tl\u0259ri \u0259vv\u0259ll\u0259r t\u0259z\u0259 tutulmu\u015f okean bal\u0131qlar\u0131n\u0131 yem\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri ispan v\u0259 portuqaliyal\u0131 d\u0259niz\u00e7il\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259r avropal\u0131lar\u0131n \u00fczm\u0259diyi tamamil\u0259 nam\u0259lum sularda s\u0259yah\u0259t etm\u0259si idi. M\u00fcasir biologiya okeanlarda 40 mind\u0259n \u00e7ox bal\u0131q n\u00f6v\u00fcn\u00fc f\u0259rql\u0259ndirs\u0259 d\u0259, h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn d\u0259niz\u00e7il\u0259ri hans\u0131 n\u00f6vl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259li, hans\u0131lar\u0131n\u0131n is\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz oldu\u011funu bilmirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u0259 d\u0259niz\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n biri tropik bal\u0131qlarda rast g\u0259lin\u0259n siquatoksin adl\u0131 z\u0259h\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi siquatera x\u0259st\u0259liyidir. A\u011f\u0131r v\u0259 b\u0259z\u0259n \u00f6l\u00fcmc\u00fcl n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan bu x\u0259st\u0259liyin hans\u0131 bal\u0131q n\u00f6vl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011fu haz\u0131rda m\u0259lumdur. Lakin y\u00fczillikl\u0259r \u0259vv\u0259l he\u00e7 bir g\u0259mi kapitan\u0131 ekipaj\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 risk\u0259 atmaq ist\u0259m\u0259diyind\u0259n, okean bal\u0131qlar\u0131n\u0131n yeyilm\u0259si qada\u011fan edilirdi.<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259nin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, b\u0259zi ispan d\u0259niz\u00e7il\u0259ri tutduqlar\u0131 bal\u0131\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00fcm\u00fc\u015f xa\u00e7 qoyaraq onun guya yem\u0259li hala g\u0259ldiyin\u0259 inan\u0131rd\u0131lar. Bal\u0131\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini yoxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 b\u0259z\u0259n onun ki\u00e7ik hiss\u0259l\u0259rini qa\u011fay\u0131lara at\u0131r v\u0259 ya mil\u00e7\u0259kl\u0259rin \u00fcst\u00fcn\u0259 qonmas\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r. Ancaq a\u00e7\u0131q okeanda n\u0259 qa\u011fay\u0131, n\u0259 d\u0259 mil\u00e7\u0259k tapmaq m\u00fcmk\u00fcn olurdu.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, q\u0259dim d\u0259niz\u00e7il\u0259r \u00e7oxlu bal\u0131q yem\u0259yin sa\u011flaml\u0131\u011fa m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yini d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etmi\u015fdil\u0259r. Aliml\u0259r sonradan bunun b\u0259zi mikroelementl\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n fosforun, el\u0259c\u0259 d\u0259 A vitamininin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q q\u0259bulundan qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r problem is\u0259 bal\u0131\u011f\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 idi. G\u0259mid\u0259 n\u0259 odun, n\u0259 d\u0259 soba oldu\u011fundan bal\u0131\u011f\u0131 q\u0131zartmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Onun t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 bi\u015firilm\u0259si is\u0259 g\u0259mid\u0259 \u0259n qiym\u0259tli ehtiyatlardan say\u0131lan \u015firin suyun xeyli hiss\u0259sini t\u0259l\u0259b edirdi.<\/p>\n<p>&#8220;Ma tudtam meg&#8221; \u0259lav\u0259 edir ki, h\u0259tta tamamil\u0259 yem\u0259li olsa bel\u0259, ekzotik v\u0259 orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f bal\u0131qlar\u0131n q\u0259bulu m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq poz\u011funluqlar\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259rdi. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259t is\u0259 uzun s\u0259f\u0259rd\u0259 he\u00e7 bir kapitan\u0131n arzulamad\u0131\u011f\u0131 problem idi.<\/p>\n<p>D\u0259niz\u00e7il\u0259r aras\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif xurafatlar da m\u00f6vcud idi. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir \u00e7oxu akulalar\u0131 d\u0259nizin le\u015fyey\u0259nl\u0259ri hesab etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 yemirdi. Delfinl\u0259r is\u0259 d\u0259nizin u\u011fur r\u0259mzi say\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan onlar\u0131n ovlanmas\u0131 v\u0259 yeyilm\u0259si qada\u011fan olunmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Saqrasso d\u0259nizind\u0259n niy\u0259 \u00e7\u0259kinirdil\u0259r?<\/p>\n<p>Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, q\u0259dim d\u0259niz\u00e7il\u0259r Atlantik okean\u0131ndak\u0131 Saqrasso d\u0259nizin\u0259 daxil olmaqdan da ehtiyat edirdil\u0259r. Y\u00fczillikl\u0259r boyu bu \u0259razi sirli sular kimi tan\u0131n\u0131b v\u0259 b\u0259zil\u0259ri onu h\u0259tta &#8220;g\u0259mil\u0259rin q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131&#8221; adland\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri Saqrasso d\u0259nizinin daxilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n m\u0259\u015fhur Bermud \u00fc\u00e7buca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaranm\u0131\u015f \u0259fsan\u0259l\u0259r idi. \u0130tkin d\u00fc\u015f\u0259n g\u0259mil\u0259r v\u0259 insanlar, duman \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n m\u00fc\u0259mmal\u0131 siluetl\u0259r, q\u0259rib\u0259 s\u0259sl\u0259r v\u0259 i\u015f\u0131q par\u0131lt\u0131lar\u0131 haqq\u0131nda r\u0259vay\u0259tl\u0259r bu b\u00f6lg\u0259nin uzun ill\u0259r qorxu m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00f6y\u00fck co\u011frafi k\u0259\u015ffl\u0259r d\u00f6vr\u00fcn\u0259 dair kitablarda tez-tez qeyd olunur ki, Fernan Maqellan\u0131n ilk d\u00fcnya s\u0259yah\u0259tind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n d\u0259niz\u00e7il\u0259r a\u00e7\u0131q okeanda b\u0259z\u0259n acl\u0131q \u00e7\u0259kir, h\u0259tta ayaqqab\u0131lar\u0131n\u0131 yem\u0259y\u0259 m\u0259cbur qal\u0131rd\u0131lar. \u0130lk bax\u0131\u015fdan problemin \u0259n m\u0259ntiqli h\u0259lli okeandan bal\u0131q tutub yem\u0259k kimi g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan ciddi s\u0259b\u0259bl\u0259r var idi. &#8220;Liked.hu&#8221; portal\u0131nda d\u0259rc olunan v\u0259 &#8220;Ma tudtam [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6508,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-6505","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6505"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6505\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}