{"id":6234,"date":"2026-06-22T12:06:33","date_gmt":"2026-06-22T08:06:33","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=6234"},"modified":"2026-06-22T12:06:33","modified_gmt":"2026-06-22T08:06:33","slug":"himalay-bohrani-uc-olk%c9%99-1816-ci-il-x%c9%99rit%c9%99sin%c9%99-gor%c9%99-mubahis%c9%99-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=6234","title":{"rendered":"Himalay b\u00f6hran\u0131: \u00dc\u00e7 \u00f6lk\u0259 1816-c\u0131 il x\u0259rit\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcbahis\u0259 edir"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>Hindistan v\u0259 \u00c7in Himalayda yerl\u0259\u015f\u0259n strateji da\u011f ke\u00e7idinin f\u0259aliyy\u0259tinin b\u0259rpas\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ls\u0259l\u0259r d\u0259, bu q\u0259rar ke\u00e7idi \u00f6z \u0259razisi hesab ed\u0259n Nepal\u0131n k\u0259skin etiraz\u0131na s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 &#8220;Antena 3 CNN\u201d m\u0259lumat yay\u0131b.<\/p>\n<p>M\u00fcbahis\u0259 Kalapani\u2013Limpiyadhura\u2013Lipulex b\u00f6lg\u0259si \u0259traf\u0131nda yaran\u0131b. Q\u0259dim z\u0259vvar mar\u015frutunun ke\u00e7diyi bu \u0259razi Hindistan, Nepal v\u0259 \u00c7in s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin qov\u015fa\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fir. M\u0259hz burada region \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm strateji v\u0259 ticar\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 malik Lipulex ke\u00e7idi yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>Pekin v\u0259 Nyu-Dehli aras\u0131nda ke\u00e7idin yenid\u0259n a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131la\u015fma \u0259ld\u0259 edildikd\u0259n sonra Nepal hakimiyy\u0259ti q\u0259rar\u0131n onlar\u0131n m\u00f6vqeyi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan q\u0259bul edildiyini bildirib.<\/p>\n<p>N\u0259\u015frin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u0259razi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbahis\u0259 uzun tarix\u0259 malikdir. Nepal Kalapani\u2013Limpiyadhura\u2013Lipulex b\u00f6lg\u0259sinin tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n ona m\u0259xsus oldu\u011funu iddia edir. Hindistan is\u0259 onillikl\u0259rdir bu \u0259raziy\u0259 n\u0259zar\u0259t edir v\u0259 onu \u00f6z d\u00f6vl\u0259t \u0259razisinin bir hiss\u0259si hesab edir. \u00c7in is\u0259 Tibet Muxtar Rayonuna n\u0259zar\u0259t ed\u0259n t\u0259r\u0259f kimi ke\u00e7idd\u0259n istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131la\u015fmalarda i\u015ftirak edir.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, haz\u0131rda diqq\u0259t XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 aid tarixi x\u0259rit\u0259 v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lib. T\u0259r\u0259fl\u0259r x\u00fcsusil\u0259 1816-c\u0131 ild\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259-Nepal m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Nepal il\u0259 Britaniya Hindistan\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259dl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n Suqauli m\u00fcqavil\u0259sinin m\u00fcdd\u0259alar\u0131na istinad edirl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259min d\u00f6vr\u0259 aid x\u0259rit\u0259l\u0259rin tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259trafl\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar getdikc\u0259 art\u0131r.<\/p>\n<p>Problemin \u0259sas s\u0259b\u0259bi tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rin v\u0259 m\u00fcqavil\u0259d\u0259 s\u0259rh\u0259d g\u00f6st\u0259ricisi kimi qeyd olunan Kali \u00e7ay\u0131n\u0131n m\u0259cras\u0131n\u0131n f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh edilm\u0259sidir. \u00c7ay\u0131n m\u0259nb\u0259yinin d\u0259qiq yerl\u0259\u015fdiyi yer m\u00fcbahis\u0259li \u0259razinin hans\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u0259 m\u0259xsus olmas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 h\u0259lledici rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin fikrinc\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259ni q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 h\u0259ll etm\u0259k \u00e7\u0259tin olacaq. \u00c7\u00fcnki m\u00fcbahis\u0259 eyni vaxtda \u00fc\u00e7 d\u00f6vl\u0259tin tarixi, siyasi v\u0259 strateji maraqlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 1816-c\u0131 il\u0259 aid s\u0259n\u0259d v\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rin \u0259razi iddialar\u0131n\u0131 \u0259sasland\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259rind\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri hesab olunur.<\/p>\n<p>Himalayda s\u0259rh\u0259d m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri<\/p>\n<p>Daha \u0259vv\u0259l x\u0259b\u0259r verildiyi kimi, Hindistan v\u0259 \u00c7in Himalay boyunca uzanan ortaq s\u0259rh\u0259d b\u00f6lg\u0259sind\u0259 h\u0259rbi v\u0259 n\u0259qliyyat infrastrukturuna b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259l\u0259r yat\u0131r\u0131rlar. Bu proses x\u00fcsusil\u0259 2020-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f s\u0259rh\u0259d toqqu\u015fmalar\u0131ndan sonra s\u00fcr\u0259tl\u0259nib.<\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00c7in inki\u015faf etmi\u015f avtomobil v\u0259 d\u0259mir yolu \u015f\u0259b\u0259k\u0259si say\u0259sind\u0259 qo\u015funlar\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 b\u00f6lg\u0259y\u0259 y\u00f6nl\u0259ndir\u0259 bilmi\u015fdi. Hindistan is\u0259 logistika imkanlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu s\u0259b\u0259bind\u0259n gerid\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Buna cavab olaraq Nyu-Dehli Zojila tunelinin tikintisi, el\u0259c\u0259 d\u0259 Ladax v\u0259 Panqonq Tso g\u00f6l\u00fc \u0259traf\u0131nda yeni yollar\u0131n, k\u00f6rp\u00fcl\u0259rin, u\u00e7u\u015f-eni\u015f zolaqlar\u0131n\u0131n v\u0259 helikopter meydan\u00e7alar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>Analitikl\u0259r x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r ki, bu c\u00fcr infrastruktur r\u0259qab\u0259ti m\u00fcbahis\u0259li s\u0259rh\u0259d b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 yeni qar\u015f\u0131durmalar\u0131n yaranmas\u0131 riskini daha da art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hindistan v\u0259 \u00c7in Himalayda yerl\u0259\u015f\u0259n strateji da\u011f ke\u00e7idinin f\u0259aliyy\u0259tinin b\u0259rpas\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ls\u0259l\u0259r d\u0259, bu q\u0259rar ke\u00e7idi \u00f6z \u0259razisi hesab ed\u0259n Nepal\u0131n k\u0259skin etiraz\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Bu bar\u0259d\u0259 &#8220;Antena 3 CNN\u201d m\u0259lumat yay\u0131b. M\u00fcbahis\u0259 Kalapani\u2013Limpiyadhura\u2013Lipulex b\u00f6lg\u0259si \u0259traf\u0131nda yaran\u0131b. Q\u0259dim z\u0259vvar mar\u015frutunun ke\u00e7diyi bu \u0259razi Hindistan, Nepal v\u0259 \u00c7in s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin qov\u015fa\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fir. M\u0259hz burada region \u00fc\u00e7\u00fcn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6237,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-6234","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6234"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6234\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}