{"id":5844,"date":"2026-06-05T01:47:58","date_gmt":"2026-06-04T21:47:58","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=5844"},"modified":"2026-06-05T01:47:58","modified_gmt":"2026-06-04T21:47:58","slug":"az%c9%99rbaycanda-yuks%c9%99k-d%c9%99y%c9%99ri-olan-s%c9%99rv%c9%99ti-bilm%c9%99d%c9%99n-zibilliy%c9%99-atirlar-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=5844","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259ri olan s\u0259rv\u0259ti bilm\u0259d\u0259n zibilliy\u0259 at\u0131rlar &#8211;\u00a0A\u00c7IQLAMA"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>\u0130stifad\u0259 m\u00fcdd\u0259ti bitmi\u015f mobil telefonlar v\u0259 elektron cihazlar \u0259ks\u0259r hallarda m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131 il\u0259 birg\u0259 zibil qutular\u0131na at\u0131l\u0131r. Lakin bu texnologiyalar adi zibil kimi yox olmur. T\u0259rkibind\u0259ki z\u0259h\u0259rli madd\u0259l\u0259r \u0259traf m\u00fchiti \u00e7irkl\u0259ndirir, qiym\u0259tli metallar is\u0259 itkiy\u0259 gedir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda elektron tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 h\u0259l\u0259 tam formala\u015fmay\u0131b v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 ciddi m\u0259lumat q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 m\u00f6vcuddur. \u00d6lk\u0259d\u0259 r\u0259smi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259rin hesabatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r, d\u00f6vl\u0259t statistikas\u0131nda is\u0259 elektron cihazlar\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri ayr\u0131ca qeyd olunmur.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 ekoloq Sadiq H\u0259s\u0259nov Demokrat.az-a bildirib ki, bu kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, m\u0259lumatlar\u0131 tam olmayan v\u0259 metodlar\u0131 h\u0259l\u0259 tam formala\u015fmam\u0131\u015f m\u00fcr\u0259kk\u0259b sah\u0259dir:<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycanda bu sah\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 iki \u015firk\u0259tin f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi bildirilir: Fors Qrup MMC v\u0259 Smart Waste \u015firk\u0259ti. Bu \u015firk\u0259tl\u0259r elektronika m\u0259hsullar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 mobil telefonlar v\u0259 dig\u0259r elektron cihazlardan yaranan tullant\u0131lar\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 utilizasiyas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurlar. Lakin onlar\u0131n hesabatlar\u0131nda, veb saytlar\u0131nda v\u0259 dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 bu bar\u0259d\u0259 geni\u015f m\u0259lumat yoxdur. \u00dcmumilikd\u0259 bu proses\u0259 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi n\u0259zar\u0259t edir, \u00e7\u00fcnki bu tullant\u0131lar t\u0259hl\u00fck\u0259li tullant\u0131lar kateqoriyas\u0131na daxildir. K\u00f6hn\u0259 telefonlar v\u0259 dig\u0259r elektron cihazlarda kobalt, q\u0131z\u0131l, mis, litium kimi qiym\u0259tli metallar m\u00f6vcuddur. Bu metallar m\u00fcr\u0259kk\u0259b texnoloji prosesl\u0259rd\u0259n sonra yenid\u0259n istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131l\u0131b t\u0259krar d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 qaytar\u0131la bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 elektron tullant\u0131lar\u0131n toplanmas\u0131 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259d\u0259 x\u00fcsusi qaydalarla t\u0259nziml\u0259nir&#8221;.<\/p>\n<p>Ekspert deyib ki, Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 WEEE direktivi q\u0259bul olunub v\u0259 bu sistem elektron tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259yir:<\/p>\n<p>&#8220;AB\u015e, C\u0259nubi Amerika v\u0259 \u015eimali Amerika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 bu proses f\u0259rqli mexanizml\u0259rl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. H\u0259min tullant\u0131lar toplan\u0131r, \u00e7e\u015fidl\u0259nir v\u0259 z\u0259r\u0259rli hiss\u0259l\u0259r z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilir. Daha sonra separasiya prosesi apar\u0131l\u0131r v\u0259 materiallar qruplara ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 bu sah\u0259d\u0259 hidrometallurgiya v\u0259 pirometallurgiya kimi texnologiyalardan istifad\u0259 olunur. Cihazlar s\u00f6k\u00fcl\u00fcr, batareyalar v\u0259 dig\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259li hiss\u0259l\u0259r ayr\u0131ca ayr\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n ayr\u0131ca utilizasiya qaydalar\u0131 var. Eyni zamanda qiym\u0259tli metallar\u0131n b\u0259rpas\u0131 da h\u0259yata ke\u00e7irilir. Az\u0259rbaycanda is\u0259 bu proses h\u0259l\u0259 tam sistemli \u015f\u0259kild\u0259 formala\u015fmay\u0131b. \u0130l sonu \u00fcmumi hesabatlar verils\u0259 d\u0259, elektron tullant\u0131lar, batareyalar v\u0259 dig\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259li komponentl\u0259r ayr\u0131ca g\u00f6st\u0259rilmir. Bu is\u0259 h\u0259m ekoloji n\u0259zar\u0259t, h\u0259m d\u0259 resurslar\u0131n d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 olunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fc\u0259yy\u0259n bo\u015fluqlar yarad\u0131r&#8221;, &#8211; dey\u0259 o qeyd edib.<\/p>\n<p>Y\u0259ni, s\u0131radan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f k\u00f6hn\u0259 telefon v\u0259 kompyuterl\u0259rin t\u0259rkibind\u0259 q\u0131z\u0131l, mis kimi bahal\u0131 metallar v\u0259 z\u0259h\u0259rli kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r var, lakin Az\u0259rbaycanda onlar x\u00fcsusi qaydada y\u0131\u011f\u0131l\u0131b t\u0259krar emal olunmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m iqtisadiyyata ziyan d\u0259yir, h\u0259m d\u0259 t\u0259bi\u0259t z\u0259h\u0259rl\u0259nir.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130stifad\u0259 m\u00fcdd\u0259ti bitmi\u015f mobil telefonlar v\u0259 elektron cihazlar \u0259ks\u0259r hallarda m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131 il\u0259 birg\u0259 zibil qutular\u0131na at\u0131l\u0131r. Lakin bu texnologiyalar adi zibil kimi yox olmur. T\u0259rkibind\u0259ki z\u0259h\u0259rli madd\u0259l\u0259r \u0259traf m\u00fchiti \u00e7irkl\u0259ndirir, qiym\u0259tli metallar is\u0259 itkiy\u0259 gedir. Az\u0259rbaycanda elektron tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 h\u0259l\u0259 tam formala\u015fmay\u0131b v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 ciddi m\u0259lumat q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 m\u00f6vcuddur. \u00d6lk\u0259d\u0259 r\u0259smi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5847,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-5844","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5844","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5844"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5844\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5844"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5844"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5844"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}