{"id":5483,"date":"2026-05-19T12:58:11","date_gmt":"2026-05-19T08:58:11","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=5483"},"modified":"2026-05-19T12:58:11","modified_gmt":"2026-05-19T08:58:11","slug":"4000-metr-buzun-altindadir-amma-m%c9%99nfi-temperaturda-bel%c9%99-donmur-bu-hansi-goldur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=5483","title":{"rendered":"4000 metr buzun alt\u0131ndad\u0131r, amma m\u0259nfi temperaturda bel\u0259 donmur: Bu hans\u0131 g\u00f6ld\u00fcr?"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>NASA-n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Antarktidada yerl\u0259\u015f\u0259n Vostok g\u00f6l\u00fc t\u0259xmin\u0259n 4000 metr qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda buz t\u0259b\u0259q\u0259sinin alt\u0131nda gizl\u0259nib v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck buzalt\u0131 g\u00f6ll\u0259rind\u0259n biri hesab olunur.<\/p>\n<p>G\u00f6l\u00fcn s\u0259thi d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131da yerl\u0259\u015fir. G\u00fccl\u00fc buz t\u0259zyiqi v\u0259 Yer qab\u0131\u011f\u0131ndan g\u0259l\u0259n geotermal istilik s\u0259b\u0259bind\u0259n \u015firin su g\u00f6l\u00fc temperatur -3\u00b0C olmas\u0131na baxmayaraq donmur.<\/p>\n<p>Rusiya elmi stansiyas\u0131 olan Vostok stansiyas\u0131n\u0131n alt\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n bu g\u00f6l t\u0259xmin\u0259n 15 milyon il \u0259vv\u0259l s\u0259thd\u0259n tamamil\u0259 t\u0259crid olunub. Buna baxmayaraq, aliml\u0259r burada h\u0259l\u0259 d\u0259 su s\u0259viyy\u0259sinin d\u0259yi\u015fdiyini, y\u0259ni gelgit\u0259 b\u0259nz\u0259r prosesl\u0259rin ba\u015f verdiyini bildirir.<\/p>\n<p>Su s\u0259viyy\u0259si G\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 Ay\u0131n m\u00f6vqeyind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq t\u0259xmin\u0259n bir santimetr d\u0259yi\u015fir. Vostok g\u00f6l\u00fc qaranl\u0131q, soyuq, qida madd\u0259l\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan kas\u0131b v\u0259 y\u00fcks\u0259k azot v\u0259 oksigen konsentrasiyas\u0131na malik ekstremal bir m\u00fchitdir. Buna baxmayaraq, burada h\u0259yat\u0131n m\u00f6vcud ola bil\u0259c\u0259yi istisna edilmir.<\/p>\n<p>2013-c\u00fc ild\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlarda g\u00f6l suyundan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 mikrob DNT-si a\u015fkar edilib. B\u0259zi genetik ard\u0131c\u0131ll\u0131qlar m\u0259lum ekstremofil canl\u0131larla \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fs\u0259 d\u0259, dig\u0259rl\u0259ri elm \u00fc\u00e7\u00fcn yeni olub. Bu da h\u0259l\u0259 tan\u0131nmam\u0131\u015f mikroorqanizm n\u00f6vl\u0259rinin ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. Lakin b\u0259zi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bu n\u0259tic\u0259l\u0259rin qazma avadanl\u0131qlar\u0131ndan yaranan \u00e7irkl\u0259nm\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259li ola bil\u0259c\u0259yini istisna etmir.<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, h\u0259l\u0259lik q\u0259ti n\u0259tic\u0259 yoxdur v\u0259 Vostok g\u00f6l\u00fcnd\u0259 h\u0259yat\u0131n olub-olmamas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si g\u0259l\u0259c\u0259k ara\u015fd\u0131rmalarla d\u0259qiql\u0259\u015f\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Son d\u00f6vrl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r Antarktidan\u0131n buz \u00f6rt\u00fcy\u00fc tam \u0259riy\u0259rs\u0259, s\u0259thin nec\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259c\u0259yi yaln\u0131z n\u0259z\u0259ri ehtimallarla qiym\u0259tl\u0259ndirilirdi. Lakin indi aliml\u0259r radar, qravimetriya v\u0259 seysmik \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k buz alt\u0131n\u0131 daha d\u0259qiq x\u0259rit\u0259l\u0259ndir\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>S\u00fcni peykl\u0259r, t\u0259yyar\u0259l\u0259r, g\u0259mil\u0259r v\u0259 h\u0259tta dig\u0259r ekspedisiya vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 toplanan m\u0259lumatlar say\u0259sind\u0259 Antarktidan\u0131n \u0259sas s\u00fcxur qurulu\u015fu detall\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259nir.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NASA-n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Antarktidada yerl\u0259\u015f\u0259n Vostok g\u00f6l\u00fc t\u0259xmin\u0259n 4000 metr qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda buz t\u0259b\u0259q\u0259sinin alt\u0131nda gizl\u0259nib v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck buzalt\u0131 g\u00f6ll\u0259rind\u0259n biri hesab olunur. G\u00f6l\u00fcn s\u0259thi d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131da yerl\u0259\u015fir. G\u00fccl\u00fc buz t\u0259zyiqi v\u0259 Yer qab\u0131\u011f\u0131ndan g\u0259l\u0259n geotermal istilik s\u0259b\u0259bind\u0259n \u015firin su g\u00f6l\u00fc temperatur -3\u00b0C olmas\u0131na baxmayaraq donmur. Rusiya elmi stansiyas\u0131 olan Vostok stansiyas\u0131n\u0131n alt\u0131nda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5486,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-5483","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5483","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5483"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5483\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}