{"id":5070,"date":"2026-05-05T11:50:42","date_gmt":"2026-05-05T07:50:42","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=5070"},"modified":"2026-05-05T11:50:42","modified_gmt":"2026-05-05T07:50:42","slug":"dibin%c9%99-hec-kim-catmayib-dunyanin-%c9%99n-d%c9%99rin-sirin-su-magarasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=5070","title":{"rendered":"Dibin\u0259 he\u00e7 kim \u00e7atmay\u0131b: D\u00fcnyan\u0131n \u0259n d\u0259rin \u015firin su ma\u011faras\u0131"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>\u00c7exiyan\u0131n \u015f\u0259rqind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n milli t\u0259bi\u0259t qoru\u011funda qayal\u0131 d\u0259r\u0259nin dibind\u0259 ki\u00e7ik bir g\u00f6l var. Bu g\u00f6l\u00fcn s\u0259thinin alt\u0131nda is\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u0259lum \u0259n d\u0259rin \u015firin su ma\u011faras\u0131 say\u0131lan &#8220;Hranitska u\u00e7urumu\u201d gizl\u0259nir.<\/p>\n<p>&#8220;Discoverwildlife.com\u201d sayt\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, bu yer bar\u0259d\u0259 ilk qeydl\u0259r 1580-ci il\u0259 aiddir. Bohemiya massivi il\u0259 Q\u0259rbi Karpatlar aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n ma\u011fara, s\u0259th sular\u0131n\u0131n \u0259h\u0259ngda\u015f\u0131 s\u00fcxurlar\u0131ndan s\u0131zmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 formala\u015f\u0131b. Bu proses zamanla bo\u015flu\u011fun yaranmas\u0131na v\u0259 getdikc\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p>U\u00e7urumun d\u0259qiq d\u0259rinliyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259dqiqat v\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 c\u0259hdl\u0259ri apar\u0131lsa da, n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 olunmay\u0131b. Bunun s\u0259b\u0259bi is\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259rinlik, m\u0259hdud g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck v\u0259 z\u0259h\u0259rli qazlarla z\u0259ngin su m\u00fchitidir. Bu amill\u0259r birlikd\u0259 h\u0259tta \u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259li dal\u011f\u0131clar \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 ara\u015fd\u0131rman\u0131 olduqca \u00e7\u0259tin edir.<\/p>\n<p>Dib\u0259 \u00e7atmaq c\u0259hdl\u0259ri<\/p>\n<p>2016-c\u0131 ild\u0259 dal\u011f\u0131clar ma\u011faran\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn optik lif kabeli il\u0259 idar\u0259 olunan uzaqdan idar\u0259 edil\u0259n sualt\u0131 aparat (ROV) istifad\u0259 edibl\u0259r. Aparat 404 metr d\u0259rinliy\u0259 q\u0259d\u0259r en\u0259 bilib, lakin daha sonra kabel q\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Bu n\u0259tic\u0259 &#8220;Hranitska u\u00e7urumu\u201dnun d\u00fcnyan\u0131n \u0259n d\u0259rin m\u0259lum \u015firin su ma\u011faras\u0131 statusunu t\u0259sdiql\u0259yib. Ondan sonra ikinci yerd\u0259 \u0130taliyadak\u0131 &#8220;Pozzo del Merro\u201d g\u0259lir v\u0259 onun d\u0259rinliyi 392 metrdir.<\/p>\n<p>2020-ci ild\u0259 aliml\u0259r ma\u011faran\u0131n daha detall\u0131 x\u0259rit\u0259sini haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn geofiziki t\u0259dqiqatlar apar\u0131blar v\u0259 u\u00e7urumun d\u0259rinliyinin 1 kilometr\u0259 \u00e7ata bil\u0259c\u0259yini m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Ara\u015fd\u0131rma h\u0259m\u00e7inin ma\u011faran\u0131n dibinin yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 q\u0259dim karst \u00e7\u00f6k\u0259kliyi \u2013 Karpat \u00f6n da\u011fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>2022-ci ild\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar qrupu yeni rekord m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259r\u0259k avtonom sualt\u0131 aparat\u0131 450 metr d\u0259rinliy\u0259 g\u00f6nd\u0259rib v\u0259 ma\u011fara sisteminin \u00fc\u00e7\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc x\u0259rit\u0259sini haz\u0131rlay\u0131b.<\/p>\n<p>Bu dal\u0131\u015flar zaman\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, u\u00e7urum diametri 10\u201330 metr aras\u0131nda d\u0259yi\u015f\u0259n qeyri-m\u00fcnt\u0259z\u0259m \u015faquli silindr formas\u0131na malikdir. M\u0259rk\u0259zi su il\u0259 dolu ma\u011faradan k\u0259nara do\u011fru quru yeralt\u0131 ma\u011faralar uzan\u0131r. M\u00f6vs\u00fcmd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq suyun temperaturu 14,5\u201318,8 \u00b0C aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir.<\/p>\n<p>Suyun tur\u015fulu\u011fu v\u0259 y\u00fcks\u0259k CO\u2082 konsentrasiyas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n ma\u011faran\u0131n \u0259n d\u0259rin hiss\u0259l\u0259ri dem\u0259k olar ki, canl\u0131lardan m\u0259hrumdur; yaln\u0131z bakterial selik qatlar\u0131na rast g\u0259linir. Bununla bel\u0259, may-sentyabr aylar\u0131nda &#8220;Quru rotunda\u201d adlanan hiss\u0259d\u0259 iri qulaql\u0131 yarasalar\u0131n b\u00f6y\u00fck koloniyas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7exiyan\u0131n \u015f\u0259rqind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n milli t\u0259bi\u0259t qoru\u011funda qayal\u0131 d\u0259r\u0259nin dibind\u0259 ki\u00e7ik bir g\u00f6l var. Bu g\u00f6l\u00fcn s\u0259thinin alt\u0131nda is\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u0259lum \u0259n d\u0259rin \u015firin su ma\u011faras\u0131 say\u0131lan &#8220;Hranitska u\u00e7urumu\u201d gizl\u0259nir. &#8220;Discoverwildlife.com\u201d sayt\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, bu yer bar\u0259d\u0259 ilk qeydl\u0259r 1580-ci il\u0259 aiddir. Bohemiya massivi il\u0259 Q\u0259rbi Karpatlar aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n ma\u011fara, s\u0259th sular\u0131n\u0131n \u0259h\u0259ngda\u015f\u0131 s\u00fcxurlar\u0131ndan s\u0131zmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5073,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-5070","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5070","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5070"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5070\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5070"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5070"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5070"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}