{"id":4572,"date":"2026-04-20T02:02:42","date_gmt":"2026-04-19T22:02:42","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=4572"},"modified":"2026-04-20T02:02:42","modified_gmt":"2026-04-19T22:02:42","slug":"kosmosda-qiyam%c9%99t-sinagi-iki-qara-d%c9%99lik-toqqusmaga-hazirlasir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=4572","title":{"rendered":"Kosmosda qiyam\u0259t s\u0131na\u011f\u0131: \u0130ki qara d\u0259lik toqqu\u015fma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131r"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>Markarian 501 qalaktikas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259ki b\u00f6y\u00fck sirrin \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131b. Onillikl\u0259r boyu t\u0259k bir enerji m\u0259nb\u0259yi kimi q\u0259bul edil\u0259n strukturun \u0259slind\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k \u00fczr\u0259 olan iki n\u0259h\u0259ng qara d\u0259lik oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<br \/>\nAliml\u0259rin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, 100 ild\u0259n az bir m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k bu kosmik toqqu\u015fma kainat\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc hadis\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>500 milyon i\u015f\u0131q ili uzaql\u0131qda yerl\u0259\u015f\u0259n bu kosmik &#8220;s\u0259hn\u0259d\u0259\u201d h\u0259r biri G\u00fcn\u0259\u015fin k\u00fctl\u0259sini milyonlarla d\u0259f\u0259 a\u015fan iki obyekt qa\u00e7\u0131lmaz bir cazib\u0259 spiral\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bildirir ki, bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m birl\u0259\u015fm\u0259 yax\u0131n bir \u0259sr \u0259rzind\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k v\u0259 kosmos-zaman toxumas\u0131nda g\u00fccl\u00fc dal\u011falanmalar yaradacaq.<\/p>\n<p>Max Planck Radio Astronomiya \u0130nstitutunun m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri uzun ill\u0259rin m\u00fc\u015fahid\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 t\u0259hlil etdikd\u0259n sonra m\u0259rk\u0259zd\u0259ki m\u00fc\u0259mmal\u0131 qurulu\u015fu a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131blar. Normal halda t\u0259k qara d\u0259likd\u0259n t\u0259k istiqam\u0259td\u0259 enerji ax\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259nildiyi halda, m\u0259lumatlar \u0259ks istiqam\u0259td\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n ikinci jet ax\u0131n\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu g\u00f6st\u0259rib. Bu is\u0259 iki ayr\u0131 superk\u00fctl\u0259li obyektin bir-birinin cazib\u0259 sah\u0259sind\u0259 kilidl\u0259ndiyini v\u0259 &#8220;blazar\u201d kimi maskaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya qoyur.<\/p>\n<p>2022-ci ilin yay\u0131nda ba\u015f ver\u0259n nadir hizalanma bu k\u0259\u015ffin \u0259sas s\u00fcbutunu t\u0259qdim edib. \u0130ki qara d\u0259liyin m\u00f6vqeyi el\u0259 bir h\u0259nd\u0259s\u0259 yarad\u0131b ki, \u00f6n plandak\u0131 obyekt arxadak\u0131dan g\u0259l\u0259n i\u015f\u0131\u011f\u0131 b\u00fck\u0259r\u0259k m\u00fck\u0259mm\u0259l &#8220;Eyn\u015fteyn halqas\u0131\u201d \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirib. Bu optik fenomen t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lara obyektl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259ni v\u0259 f\u0131rlanma s\u00fcr\u0259tini \u00f6l\u00e7m\u0259y\u0259 imkan verib.<\/p>\n<p>M\u00f6vcud hesablamalara \u0259sas\u0259n, bu iki n\u0259h\u0259ng obyekt bir-birinin \u0259traf\u0131nda tam d\u00f6vr\u0259ni c\u0259mi 121 g\u00fcn\u0259 tamamlay\u0131r. Bu g\u00f6st\u0259rici onlar\u0131n kosmik miqyasda olduqca yax\u0131n yerl\u0259\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, n\u00f6vb\u0259ti \u0259sr \u0259rzind\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k bu birl\u0259\u015fm\u0259 insanl\u0131q tarixind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259c\u0259k \u0259n g\u00fccl\u00fc astrofizik hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri ola bil\u0259r. Qara d\u0259likl\u0259rin birl\u0259\u015fm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranacaq cazib\u0259 dal\u011falar\u0131n\u0131n Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki detektorlar t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd\u0259 al\u0131naca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bu son &#8220;kosmik r\u0259qsi\u201d izl\u0259m\u0259kl\u0259 qara d\u0259likl\u0259rin t\u0259bi\u0259ti v\u0259 davran\u0131\u015f\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131rlar. N\u0259tic\u0259d\u0259 Markarian 501 qalaktikas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 iki ayr\u0131 obyekt deyil, vahid v\u0259 daha g\u00fccl\u00fc bir qara d\u0259lik qalacaq.(<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Markarian 501 qalaktikas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259ki b\u00f6y\u00fck sirrin \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131b. Onillikl\u0259r boyu t\u0259k bir enerji m\u0259nb\u0259yi kimi q\u0259bul edil\u0259n strukturun \u0259slind\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k \u00fczr\u0259 olan iki n\u0259h\u0259ng qara d\u0259lik oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Aliml\u0259rin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, 100 ild\u0259n az bir m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k bu kosmik toqqu\u015fma kainat\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc hadis\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k. 500 milyon i\u015f\u0131q ili uzaql\u0131qda yerl\u0259\u015f\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4575,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-4572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4572"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4572\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}