{"id":4440,"date":"2026-04-18T02:08:34","date_gmt":"2026-04-17T22:08:34","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=4440"},"modified":"2026-04-18T02:08:34","modified_gmt":"2026-04-17T22:08:34","slug":"yeniyetm%c9%99l%c9%99r-arasinda-sidd%c9%99ti-bitir%c9%99c%c9%99k-3-strategiya-zorakiliga-meyilli-usaqlar-bunlari-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=4440","title":{"rendered":"Yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u015fidd\u0259ti bitir\u0259c\u0259k 3 strategiya: zorak\u0131l\u0131\u011fa meyilli u\u015faqlar bunlar\u0131 edir"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin Kahramanmara\u015f v\u0259 \u015eanl\u0131urfa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259ki m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n silahl\u0131 h\u00fccumlar g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda zorak\u0131l\u0131q meyll\u0259rinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan amill\u0259ri \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b.<\/p>\n<p><strong>T<\/strong>\u00fcrkiy\u0259li psixiatr professor Nevzat Tarhan m\u0259kt\u0259b zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q \u0259lam\u0259tl\u0259ri ver\u0259n bir proses oldu\u011funu \u00a0deyib. O bildirib ki, zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda sosial v\u0259 emosional bacar\u0131q t\u0259limi vacibdir:<\/p>\n<p>&#8220;M\u0259kt\u0259b zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0259fil partlay\u0131\u015f deyil, \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u00f6vcud olan bir proses oldu\u011fundan, erk\u0259n a\u015fkar edildikd\u0259 onun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq olar. \u00c7\u00fcnki t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n 70-80%-i \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n siqnallar verir. \u018fks\u0259riyy\u0259ti sosial t\u0259crid, t\u0259hdid ed\u0259n dil, g\u00fccl\u00fc q\u0259z\u0259b v\u0259 planla\u015fd\u0131rma davran\u0131\u015f\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir. Zorak\u0131l\u0131q g\u00f6r\u00fcnm\u0259z deyil; o, erk\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 a\u015fkar edil\u0259 bil\u0259r&#8221;, &#8211; dey\u0259 o \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n<p>AB\u015e-da m\u0259kt\u0259b zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlar\u0131na istinad ed\u0259n Tarhan xat\u0131rlad\u0131b ki, 2013-2023-c\u00fc ill\u0259r aras\u0131nda silahl\u0131 hadis\u0259l\u0259rin 324% artmas\u0131ndan sonra m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259, empatiya, impuls n\u0259zar\u0259ti v\u0259 sosial-emosional bacar\u0131qlar (SEL) t\u0259liml\u0259ri ba\u015flan\u0131b. Tarhan bu s\u0259yl\u0259rin n\u0259tic\u0259 verdiyini bildir\u0259r\u0259k, 2024-c\u00fc ild\u0259 336 hadis\u0259nin ba\u015f verdiyini, 2025-ci ild\u0259 is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 22% azalaraq 254-\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc qeyd edib.<\/p>\n<p>Professor Dr. Tarhan zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u00fc\u00e7 strategiya t\u0259klif etdi:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130lkin profilaktika b\u00fct\u00fcn \u015fagirdl\u0259r\u0259 empatiya, zorak\u0131l\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 proqramlar v\u0259 emosiyalar\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259si bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n verilm\u0259sini \u0259hat\u0259 edir. \u0130kinci d\u0259r\u0259c\u0259li profilaktika risk alt\u0131nda olan, t\u0259crid olunmu\u015f v\u0259 ya qeyri-adi davranan \u015fagirdl\u0259rin erk\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sini v\u0259 onlar\u0131n psixoloji m\u0259sl\u0259h\u0259t xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirilm\u0259sini \u0259hat\u0259 edir.<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li profilaktika y\u00fcks\u0259k riskli v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 b\u00f6hran m\u00fcdaxil\u0259 qruplar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 ail\u0259l\u0259r, m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min edilm\u0259sini \u0259hat\u0259 edir\u201d.<\/p>\n<p>Professor r\u0259q\u0259msalla\u015fman\u0131n sosial t\u0259cridi art\u0131rd\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t \u00e7\u0259kib:<\/p>\n<p>\u201cB\u0259zi rol modell\u0259ri, m\u0259s\u0259l\u0259n, mafiya liderl\u0259ri zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 estetikl\u0259\u015fdirirl\u0259r. M\u00fcasir profilaktika s\u0259yl\u0259ri yaln\u0131z m\u0259kt\u0259b divarlar\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmamal\u0131d\u0131r; onlar r\u0259q\u0259msal h\u0259yat\u0131 da \u0259hat\u0259 etm\u0259lidir. \u018fg\u0259r bir g\u0259nc &#8220;m\u0259ni he\u00e7 kim ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcr&#8221; deyirs\u0259, risk var\u201d.<\/p>\n<p>U\u015faq v\u0259 Yeniyetm\u0259 Psixiatriyas\u0131 \u00fczr\u0259 dosent Dr. Yakup \u018frdo\u011fan zorak\u0131l\u0131\u011fa meylli g\u0259ncl\u0259r erk\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 a\u015fkarlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi kritik \u0259lam\u0259tl\u0259ri sadalay\u0131b:<\/p>\n<p>\u201cBunlar davran\u0131\u015f d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, q\u0259fil q\u0259z\u0259b partlay\u0131\u015flar\u0131, ki\u00e7ik hadis\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q reaksiya verm\u0259k, qaydalara qar\u015f\u0131 \u00fcsyan etm\u0259k, hakimiyy\u0259tl\u0259 daimi m\u00fcnaqi\u015f\u0259, fiziki dava-dala\u015f v\u0259 ya t\u0259hdid xarakterli davran\u0131\u015flar kimi q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r. Biz bunu h\u0259m\u00e7inin davaml\u0131 q\u0259z\u0259b, kin v\u0259 ya qisas d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, g\u00fccl\u00fc m\u0259yusluq v\u0259 d\u0259y\u0259rsizlik hissl\u0259ri, ail\u0259sind\u0259n v\u0259 dostlar\u0131ndan uzaqla\u015fmaq v\u0259 daha aqressiv v\u0259 riskli davran\u0131\u015flar n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n qruplarla uy\u011funla\u015fmaq kimi d\u0259 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Sosial t\u0259crid olunmu\u015f g\u0259ncl\u0259r m\u0259nsubiyy\u0259t hissl\u0259rini itirdikd\u0259 &#8220;g\u00f6r\u00fcn\u0259n olmaq&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn zorak\u0131l\u0131\u011fa \u0259l ata bil\u0259rl\u0259r. Mediada, v\u0259 ya sosial h\u0259yatda zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n normalla\u015fmas\u0131 da g\u0259ncl\u0259rin bu davran\u0131\u015flar\u0131 modell\u0259\u015fdirm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Zorak\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259rin v\u0259 oyunlar\u0131n intensivliyi g\u0259ncl\u0259rd\u0259 desensitizasiya v\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 qanunil\u0259\u015fdirm\u0259k meyli yarada bil\u0259r. R\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 ya\u015fanan zorak\u0131l\u0131q m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011fa psixoloji c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259min haz\u0131rlaya bil\u0259r v\u0259 ya fiziki h\u00fccumlara \u00e7evril\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiy\u0259nin Kahramanmara\u015f v\u0259 \u015eanl\u0131urfa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259ki m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n silahl\u0131 h\u00fccumlar g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda zorak\u0131l\u0131q meyll\u0259rinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan amill\u0259ri \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. T\u00fcrkiy\u0259li psixiatr professor Nevzat Tarhan m\u0259kt\u0259b zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q \u0259lam\u0259tl\u0259ri ver\u0259n bir proses oldu\u011funu \u00a0deyib. O bildirib ki, zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda sosial v\u0259 emosional bacar\u0131q t\u0259limi vacibdir: &#8220;M\u0259kt\u0259b zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0259fil partlay\u0131\u015f deyil, \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u00f6vcud olan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4443,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-4440","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4440"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4440\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}