{"id":3688,"date":"2026-04-07T13:25:23","date_gmt":"2026-04-07T09:25:23","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=3688"},"modified":"2026-04-07T13:25:23","modified_gmt":"2026-04-07T09:25:23","slug":"mes%c9%99-c%c9%99tirl%c9%99ri-elektrikl%c9%99-parlayir-aliml%c9%99r-%c9%99srlik-n%c9%99z%c9%99riyy%c9%99ni-t%c9%99sdiql%c9%99di","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=3688","title":{"rendered":"Me\u015f\u0259 \u00e7\u0259tirl\u0259ri &#8220;elektrikl\u0259 parlay\u0131r&#8221;: Aliml\u0259r \u0259srlik n\u0259z\u0259riyy\u0259ni t\u0259sdiql\u0259di"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>Me\u015f\u0259 \u00e7\u0259tirl\u0259rinin z\u0259if elektrik par\u0131lt\u0131s\u0131 \u2013 &#8220;korona\u201d adlanan hadis\u0259 \u2013 aliml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ilk d\u0259f\u0259 t\u0259bii \u015f\u0259raitd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu, bir \u0259srdir m\u00fczakir\u0259 edil\u0259n n\u0259z\u0259riyy\u0259nin do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 &#8220;Econews&#8221; yaz\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar 2024-c\u00fc ilin yay\u0131nda AB\u015e-\u0131n \u015f\u0259rq sahill\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259n f\u0131rt\u0131nalar zaman\u0131 a\u011faclar\u0131n t\u0259p\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ox z\u0259if elektrik bo\u015falmalar\u0131n\u0131 a\u015fkar edibl\u0259r. Bu i\u015f\u0131qlanma insan g\u00f6z\u00fc il\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r z\u0259if olub v\u0259 yaln\u0131z ultrab\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi (UV) kameralar vasit\u0259sil\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r bildirirl\u0259r ki, bu z\u0259if elektrik bo\u015falmalar\u0131 yaln\u0131z i\u015f\u0131q effekti deyil, h\u0259m d\u0259 \u0259traf m\u00fchit\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259n fiziki prosesdir. Onlar yarpaqlar\u0131n kimy\u0259vi t\u0259rkibin\u0259 v\u0259 \u0259traf havaya t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Korona effekti n\u0259dir?<\/p>\n<p>Korona ild\u0131r\u0131m deyil v\u0259 yan\u011f\u0131n da deyil. Bu, g\u00fccl\u00fc elektrik sah\u0259si yarand\u0131qda a\u011faclar\u0131n \u0259n uclu hiss\u0259l\u0259rind\u0259 \u2013 yarpaq v\u0259 budaqlarda \u2013 y\u0131\u011f\u0131lan elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 z\u0259if bo\u015falmad\u0131r. Bu bo\u015falma b\u0259z\u0259n mavi r\u0259ngli, \u00e7ox z\u0259if i\u015f\u0131qlanma kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r bu fenomeni t\u0259xmin\u0259n 100 ildir n\u0259z\u0259ri olaraq t\u0259svir edirdil\u0259r, laboratoriya t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri d\u0259 onun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rirdi. Lakin t\u0259bi\u0259td\u0259 birba\u015fa m\u00fc\u015fahid\u0259 ilk d\u0259f\u0259 indi m\u00fcmk\u00fcn olub.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lki t\u0259dqiqatlara g\u00f6r\u0259, bu tip bo\u015falmalar havada reaktiv kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r yarada bil\u0259r v\u0259 me\u015f\u0259 \u0259traf\u0131ndak\u0131 hava keyfiyy\u0259tin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Hadis\u0259 nec\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b?<\/p>\n<p>Pensilvaniya Universitetinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 f\u0131rt\u0131na izl\u0259m\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi laboratoriya avtomobili haz\u0131rlay\u0131blar. Avtomobil\u0259 meteoroloji stansiya, elektrik sah\u0259si \u00f6l\u00e7\u0259n cihazlar v\u0259 ultrab\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi kamera qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u015eimali Karolinada ba\u015f ver\u0259n bir f\u0131rt\u0131na zaman\u0131 aliml\u0259r a\u011faclar\u0131n t\u0259p\u0259l\u0259rini m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259r\u0259k 90 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 41 korona hadis\u0259si qeyd\u0259 al\u0131blar. B\u0259zi bo\u015falmalar 3 saniy\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r davam edib.<\/p>\n<p>Ox\u015far m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r Florida v\u0259 Pensilvaniyada da apar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Me\u015f\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 dem\u0259kdir?<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, bu hadis\u0259 t\u0259k-t\u0259k yarpaqlarda ki\u00e7ik t\u0259sir yaratsa da, b\u00f6y\u00fck f\u0131rt\u0131nalar zaman\u0131 minl\u0259rl\u0259 yarpaqda eyni anda ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Bu is\u0259 me\u015f\u0259 ekosistemind\u0259 g\u00f6z\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n, lakin davaml\u0131 t\u0259sir yaradan bir proses ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu z\u0259if elektrik bo\u015falmalar\u0131 yarpaqlar\u0131n qoruyucu qat\u0131n\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259, onlar\u0131n r\u00fctub\u0259t saxlama qabiliyy\u0259tin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Uzunm\u00fcdd\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259r is\u0259 h\u0259l\u0259 tam m\u0259lum deyil.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar indi ekoloqlar v\u0259 botanika m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 bu fenomenin a\u011faclar\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259sin\u0259 v\u0259 me\u015f\u0259 ekosisteml\u0259rin\u0259 t\u0259sirini ara\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rma &#8220;Geophysical Research Letters\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me\u015f\u0259 \u00e7\u0259tirl\u0259rinin z\u0259if elektrik par\u0131lt\u0131s\u0131 \u2013 &#8220;korona\u201d adlanan hadis\u0259 \u2013 aliml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ilk d\u0259f\u0259 t\u0259bii \u015f\u0259raitd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu, bir \u0259srdir m\u00fczakir\u0259 edil\u0259n n\u0259z\u0259riyy\u0259nin do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Bu bar\u0259d\u0259 &#8220;Econews&#8221; yaz\u0131b. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar 2024-c\u00fc ilin yay\u0131nda AB\u015e-\u0131n \u015f\u0259rq sahill\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259n f\u0131rt\u0131nalar zaman\u0131 a\u011faclar\u0131n t\u0259p\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ox z\u0259if elektrik bo\u015falmalar\u0131n\u0131 a\u015fkar edibl\u0259r. Bu i\u015f\u0131qlanma insan g\u00f6z\u00fc il\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3691,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-3688","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3688"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3688\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}