{"id":3558,"date":"2026-04-06T14:17:09","date_gmt":"2026-04-06T10:17:09","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=3558"},"modified":"2026-04-06T14:17:09","modified_gmt":"2026-04-06T10:17:09","slug":"qaz-ugrunda-savas-israil-bazara-girir-baki-ustunluyunu-qoruyur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=3558","title":{"rendered":"Qaz u\u011frunda sava\u015f: \u0130srail bazara girir, Bak\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc qoruyur"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>\u201cYax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 m\u00fcharib\u0259nin d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si, H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131 \u0259traf\u0131nda riskl\u0259rin artmas\u0131 v\u0259 Q\u0259t\u0259rin LNG ixrac z\u0259ncirind\u0259 yaranan fasil\u0259l\u0259r Avropa qaz bazar\u0131nda yeni t\u0259lat\u00fcm yarad\u0131b. 2026-c\u0131 ilin ilk r\u00fcb\u00fcnd\u0259 Avropada qaz anbarlar\u0131n\u0131n doluluq s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 LNG bazar\u0131nda qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin artmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Avropa Birliyi daha sabit v\u0259 \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f t\u0259chizat m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259lir. Bu fonda \u015e\u0259rqi Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259 b\u00f6y\u00fck qaz resurslar\u0131na malik \u0130srail yenid\u0259n diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Avropan\u0131n 2025-ci ild\u0259 qaz idxal portfelind\u0259 Norve\u00e7 97,2 mlrd m\u00b3, AB\u015e 79,4 mlrd m\u00b3, Az\u0259rbaycan is\u0259 12,4 mlrd m\u00b3 il\u0259 m\u00fch\u00fcm paya sahib olub\u201d.<\/p>\n<p>Bunu\u00a0 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Tahir Mirki\u015fili deyib.<\/p>\n<p>Deputat bildirib ki, bu bazar Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r: \u201c\u00c7\u00fcnki Avropa qaz bazar\u0131nda h\u0259r yeni t\u0259chizat\u00e7\u0131 t\u0259kc\u0259 \u0259lav\u0259 resurs deyil, h\u0259m d\u0259 qiym\u0259t formala\u015fmas\u0131na, uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 tranzit infrastrukturunun y\u00fckl\u0259nm\u0259sin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n strateji amildir\u201d.<\/p>\n<p>Deputat \u0259lav\u0259 edib ki, \u0130srailin Avropa qaz bazar\u0131na iddias\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131nda \u201cLeviathan\u201d yata\u011f\u0131 dayan\u0131r. \u201cAral\u0131q d\u0259nizind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bu yata\u011f\u0131n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f b\u0259rpa olunan ehtiyat\u0131 t\u0259xmin\u0259n 635 mlrd m\u00b3 hesab olunur. Bu h\u0259cm Avropan\u0131n t\u0259xmin\u0259n 1,5\u20132 illik qaz t\u0259l\u0259bat\u0131na yax\u0131n m\u00fcqayis\u0259li potensial dem\u0259kdir. Son q\u0259rarlara \u0259sas\u0259n, \u201cChevron\u201d v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 yata\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yekun investisiya q\u0259rar\u0131 veribl\u0259r v\u0259 hasilat g\u00fcc\u00fc m\u00f6vcud 12 mlrd m\u00b3-d\u0259n 2029-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r 21 mlrd m\u00b3-\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Burada \u0259sas m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, \u0130srail qaz\u0131n\u0131n Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259ti yaln\u0131z ehtiyatlar\u0131n h\u0259cmi il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcr. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 bu qaz\u0131n hans\u0131 mar\u015frutla, hans\u0131 maya d\u0259y\u0259ri il\u0259 v\u0259 hans\u0131 geosiyasi riskl\u0259r alt\u0131nda bazara \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131d\u0131r\u201d, &#8211; o vur\u011fulay\u0131b.<br \/>\nDeputat qeyd edib ki, \u0130srail qaz\u0131n\u0131n Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fc\u00e7 \u0259sas mar\u015frut m\u00fczakir\u0259 olunur:<\/p>\n<p>\u201cBirincisi, \u201cEastMed\u201d boru k\u0259m\u0259ridir ki, bu haz\u0131r deyil. Ambisiyal\u0131 layih\u0259 olsa da, kommerisya bax\u0131mdan sual alt\u0131ndad\u0131r v\u0259 \u00e7ox riskli hesab olunur.<br \/>\n\u00c7\u00fcnki, \u00a0\u201cEastMed\u201d \u00a0layih\u0259si \u0130srail\u2013Kipr\u2013Yunan\u0131stan\u2013\u0130taliya x\u0259tti n\u0259z\u0259ri bax\u0131mdan Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn birba\u015fa mar\u015frutdur. Lakin 1000 km-d\u0259n \u00e7ox uzunluq, d\u0259rin sularda tikinti v\u0259 6\u201310 mlrd dollarl\u0131q investisiya t\u0259l\u0259bi bu layih\u0259ni iqtisadi bax\u0131mdan y\u00fcks\u0259k riskli edir. Burada \u0259sas problem CAPEX-in y\u00fcks\u0259kliyi v\u0259 qaz\u0131n Avropa terminal qiym\u0259ti il\u0259 r\u0259qab\u0259tidir. AB\u015e LNG-si v\u0259 Norve\u00e7 boru qaz\u0131 il\u0259 r\u0259qab\u0259td\u0259 bu layih\u0259nin tarif \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc yoxdur.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, \u0259n real kommersiya modeli \u0130srail qaz\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259n TANAP\u2013TAP sistemin\u0259 qo\u015fulmas\u0131d\u0131r. Bu halda, yeni infrastruktur x\u0259rci azal\u0131r, Avropa bazar\u0131na daha q\u0131sa m\u0259saf\u0259 yaran\u0131r, m\u00f6vcud C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi y\u00fckl\u0259nir. \u00a0Lakin \u0130srail-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, \u015e\u0259rqi Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259 Kipr m\u0259s\u0259l\u0259si v\u0259 regional h\u0259rbi-siyasi g\u0259rginlik bu mar\u015frutu haz\u0131rk\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 siyasi riskli edir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, haz\u0131rda \u0259n real v\u0259 i\u015fl\u0259k mar\u015frut \u0130srail qaz\u0131n\u0131n Misir\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k LNG-y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si v\u0259 tanker vasit\u0259sil\u0259 Avropaya g\u00f6nd\u0259rilm\u0259sidir. Bu model art\u0131q i\u015fl\u0259yir v\u0259 yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 d\u0259 \u0259sas ixrac kanal\u0131 olaraq qalacaq.<br \/>\nLakin burada \u0130srailin \u0259sas r\u0259qibl\u0259ri AB\u015e , Q\u0259t\u0259r v\u0259 qism\u0259n d\u0259 \u00a0\u015eimali Afrika LNG m\u0259nb\u0259l\u0259ridir.<\/p>\n<p>Q\u0259t\u0259rd\u0259 son fasil\u0259l\u0259r v\u0259 H\u00f6rm\u00fcz riskl\u0259ri fonunda \u0130srail LNG-si \u00fc\u00e7\u00fcn Avropa bazar\u0131nda q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli imkan p\u0259nc\u0259r\u0259si a\u00e7\u0131l\u0131r\u201d.<br \/>\nDeputat onu da qeyd edib ki, \u0130srail qaz\u0131n\u0131n \u0259sas z\u0259ifliyi resurs yox, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik riskidir: \u201c2026-c\u0131 ilin fevral\u2013mart hadis\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rdi ki, h\u0259rbi g\u0259rginlik zaman\u0131 \u201cLeviathan\u201d platformas\u0131nda hasilat m\u00fcv\u0259qq\u0259ti dayand\u0131r\u0131la bilir. Yaln\u0131z aprel ay\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 platforma yenid\u0259n i\u015f\u0259 sal\u0131nd\u0131.<br \/>\nBu, Avropa al\u0131c\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacib siqnald\u0131r: resurs b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, kommersiya potensial\u0131 y\u00fcks\u0259kdir, amma t\u0259chizat sabitliyi regional t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikd\u0259n ciddi as\u0131l\u0131d\u0131r. Enerji bazar\u0131nda is\u0259 sabitlik \u00e7ox zaman qiym\u0259td\u0259n daha vacibdir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259qab\u0259t v\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r<\/strong><br \/>\nDeputat bildirib ki, \u0130srail qaz\u0131n\u0131n Avropaya daxil olmas\u0131 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox LNG seqmentind\u0259 dolay\u0131 r\u0259qab\u0259t yarad\u0131r. Boru qaz\u0131 seqmentind\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00e7ox g\u00fccl\u00fcd\u00fcr:<br \/>\n\u201cBirinisi, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri is\u0259 m\u00f6vcud v\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n infrastruktura malik olmas\u0131d\u0131r. \u015eahd\u0259niz qaz\u0131 art\u0131q f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi il\u0259 Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu mar\u015frut fiziki, h\u00fcquqi v\u0259 kommersiya bax\u0131m\u0131ndan tam formala\u015f\u0131b. \u00a0\u0130kincisi, mar\u015frut sabitliyidir. \u0130srail qaz\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Misir, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 ya \u015e\u0259rqi Aral\u0131q d\u0259nizi tranziti h\u0259l\u0259 d\u0259 siyasi risk da\u015f\u0131y\u0131r. Az\u0259rbaycan is\u0259 art\u0131q uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcqavil\u0259l\u0259rl\u0259 \u0130taliya, Yunan\u0131stan, Bolqar\u0131stan v\u0259 C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Avropada m\u00f6hk\u0259ml\u0259nib. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc bu x\u0259tl\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259 potensial\u0131d\u0131r. Avropan\u0131n Az\u0259rbaycan qaz\u0131na mara\u011f\u0131 art\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 Q\u0259t\u0259r LNG-sind\u0259 fasil\u0259l\u0259r v\u0259 AB\u015e LNG qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 art\u0131m fonunda boru qaz\u0131 daha r\u0259qab\u0259tli g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Son aylarda AB daxilind\u0259 Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n idxal prosedurlar\u0131n\u0131 yum\u015faltmaq t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri d\u0259 bunu g\u00f6st\u0259rir. \u0130srail Avropa qaz bazar\u0131na perspektivli yeni t\u0259chizat\u00e7\u0131 kimi daxil olur. Leviathan yata\u011f\u0131n\u0131n 21 mlrd m\u00b3-\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259k hasilat g\u00fcc\u00fc bunu d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Lakin mar\u015frutlar\u0131n siyasi v\u0259 texniki h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 \u0130srail qaz\u0131n\u0131 h\u0259l\u0259lik \u201c\u0259lav\u0259 m\u0259nb\u0259\u201d statusunda saxlay\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00a0is\u0259 bu bazarda art\u0131q i\u015fl\u0259k boru sistemi, formala\u015fm\u0131\u015f al\u0131c\u0131 portfeli, y\u00fcks\u0259k m\u00fcqavil\u0259 etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u0259lav\u0259 ehtiyat potensial\u0131 il\u0259 \u0259sas v\u0259 sabit t\u0259chizat\u00e7\u0131 rolundad\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, \u0130srail qaz\u0131 Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn imkan, Az\u0259rbaycan qaz\u0131 is\u0259 art\u0131q enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin s\u00fctunlar\u0131ndan biridir\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cYax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 m\u00fcharib\u0259nin d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si, H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131 \u0259traf\u0131nda riskl\u0259rin artmas\u0131 v\u0259 Q\u0259t\u0259rin LNG ixrac z\u0259ncirind\u0259 yaranan fasil\u0259l\u0259r Avropa qaz bazar\u0131nda yeni t\u0259lat\u00fcm yarad\u0131b. 2026-c\u0131 ilin ilk r\u00fcb\u00fcnd\u0259 Avropada qaz anbarlar\u0131n\u0131n doluluq s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 LNG bazar\u0131nda qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin artmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Avropa Birliyi daha sabit v\u0259 \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f t\u0259chizat m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259lir. Bu fonda \u015e\u0259rqi Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259 b\u00f6y\u00fck qaz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3561,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-3558","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3558","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3558"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3558\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}