{"id":2973,"date":"2026-03-22T01:03:06","date_gmt":"2026-03-21T21:03:06","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=2973"},"modified":"2026-03-22T01:03:06","modified_gmt":"2026-03-21T21:03:06","slug":"telefon-v%c9%99-komputer-gozunuzu-nec%c9%99-z%c9%99d%c9%99l%c9%99yir-mavi-isigin-t%c9%99hluk%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=2973","title":{"rendered":"Telefon v\u0259 komp\u00fcter g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc nec\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259yir? &#8211; Mavi i\u015f\u0131\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>R\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n geni\u015f yay\u0131lmas\u0131 il\u0259 mavi i\u015f\u0131\u011fa m\u0259ruz qalma m\u00fcdd\u0259ti xeyli art\u0131b. Telefon, komp\u00fcter, plan\u015fet v\u0259 LED i\u015f\u0131qlar\u00a0h\u0259yat\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>Bu v\u0259ziyy\u0259t sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>G\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u00fcrkiy\u0259li m\u00fct\u0259x\u0259ssis, professor Osman \u015eevki Arslan bildirib ki, mavi i\u015f\u0131\u011f\u0131n g\u00f6z sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 tam d\u0259qiq elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r olmasa da, bu sah\u0259d\u0259 ciddi narahatl\u0131qlar m\u00f6vcuddur. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, problem t\u0259kc\u0259 mavi i\u015f\u0131q deyil, h\u0259m d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli ekran istifad\u0259si, yanl\u0131\u015f oturu\u015f v\u0259 bax\u0131\u015f m\u0259saf\u0259sinin d\u00fczg\u00fcn se\u00e7ilm\u0259m\u0259sidir:<\/p>\n<p>&#8220;R\u0259q\u0259msal ekranlar yaln\u0131z mavi i\u015f\u0131q yaym\u0131r, eyni zamanda uzun m\u00fcdd\u0259t istifad\u0259 edildikd\u0259 boyun v\u0259 skelet sistemi \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259r yarad\u0131r. Ekrana baxma m\u00fcdd\u0259ti, m\u0259saf\u0259si v\u0259 duru\u015f formas\u0131 sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi risk faktorlar\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Professor \u0259lav\u0259 edib ki, mavi i\u015f\u0131q insan\u0131n bioloji saat\u0131na da t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. G\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n melatonin hormonunu t\u0259nziml\u0259diyini xat\u0131rladan Arslan bildirib ki, g\u00fcn \u0259rzind\u0259 bu hormonun azalmas\u0131 insan\u0131 oyaq saxlay\u0131r, ax\u015fam saatlar\u0131nda is\u0259 artaraq yuxuya ke\u00e7idi asanla\u015fd\u0131r\u0131r. Lakin gec\u0259 saatlar\u0131nda ekranlardan yay\u0131lan mavi i\u015f\u0131q bu prosesi pozaraq yuxu probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Qeyd edib ki, yuxu pozuntular\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 enerji s\u0259viyy\u0259si a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr, \u0259hval-ruhiyy\u0259 pisl\u0259\u015fir v\u0259 zehni f\u0259aliyy\u0259t z\u0259ifl\u0259yir.<\/p>\n<p>&#8220;Orqanizm kifay\u0259t q\u0259d\u0259r istirah\u0259t ed\u0259 bilmir v\u0259 bu da \u00fcmumi sa\u011flaml\u0131\u011fa m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir&#8221;, &#8211; dey\u0259 o vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>H\u0259kim yuxudan \u0259n az\u0131 3-4 saat \u0259vv\u0259l telefon, komp\u00fcter v\u0259 televiziya istifad\u0259sinin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir. \u0130zah edib ki, \u0259g\u0259r gec\u0259 saat 23:00-00:00 aral\u0131\u011f\u0131nda yatmaq planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rsa, ekran istifad\u0259sini \u0259n gec 21:00-22:00-da bitirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u018fks halda, insan t\u0259bii yuxuya ke\u00e7\u0259 bilmir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, uzun m\u00fcdd\u0259t ekrana yax\u0131n m\u0259saf\u0259d\u0259n baxma\u011f\u0131n g\u00f6zl\u0259rd\u0259 yor\u011funluq yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259n professor qeyd edib ki, komp\u00fcterd\u0259n istifad\u0259 zaman\u0131 optimal m\u0259saf\u0259 40-60 santimetr olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>U\u015faqlar\u0131n bu t\u0259sirl\u0259r\u0259 daha h\u0259ssas oldu\u011funu bildir\u0259r\u0259k\u00a0valideynl\u0259r\u0259 d\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib. S\u00f6yl\u0259yib ki,\u00a00-2 ya\u015f aras\u0131 u\u015faqlar\u0131n ekranlardan tam uzaq tutulmas\u0131 vacibdir. 2-5 ya\u015f aras\u0131 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 g\u00fcnd\u0259lik ekran vaxt\u0131 maksimum 40 d\u0259qiq\u0259 il\u0259 1 saat aras\u0131nda olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;U\u015faqlar\u0131 ekranla sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k onlar\u0131n inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bu, diqq\u0259t da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131na, \u00f6yr\u0259nm\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin\u0259 v\u0259 fokuslanma probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n geni\u015f yay\u0131lmas\u0131 il\u0259 mavi i\u015f\u0131\u011fa m\u0259ruz qalma m\u00fcdd\u0259ti xeyli art\u0131b. Telefon, komp\u00fcter, plan\u015fet v\u0259 LED i\u015f\u0131qlar\u00a0h\u0259yat\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. Bu v\u0259ziyy\u0259t sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. G\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u00fcrkiy\u0259li m\u00fct\u0259x\u0259ssis, professor Osman \u015eevki Arslan bildirib ki, mavi i\u015f\u0131\u011f\u0131n g\u00f6z sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 tam d\u0259qiq elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r olmasa da, bu sah\u0259d\u0259 ciddi narahatl\u0131qlar m\u00f6vcuddur. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2976,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-2973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2973"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2973\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}