{"id":2882,"date":"2026-03-22T00:40:23","date_gmt":"2026-03-21T20:40:23","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=2882"},"modified":"2026-03-22T00:40:23","modified_gmt":"2026-03-21T20:40:23","slug":"h%c9%99yat-dinozavrlardan-sonra-dusunduyumuzd%c9%99n-daha-tez-qayitdi-aliml%c9%99rin-t%c9%99dqiqati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=2882","title":{"rendered":"H\u0259yat dinozavrlardan sonra d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm\u00fczd\u0259n daha tez qay\u0131td\u0131 \u2013 Aliml\u0259rin t\u0259dqiqat\u0131"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\"><\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>AB\u015e-\u0131n Texas Universitetinin Ostin \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n aliml\u0259ri sensasiyal\u0131 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lib: Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 h\u0259yat dinozavrlar\u0131 m\u0259hv ed\u0259n n\u0259h\u0259ng asteroid z\u0259rb\u0259sind\u0259n sonra d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm\u00fczd\u0259n qat-qat tez b\u0259rpa olunma\u011fa ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat \u201cGeology\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p>T\u0259xmin\u0259n 66 milyon il \u0259vv\u0259l diametri 10 kilometr\u0259 yax\u0131n olan asteroid indiki Meksikan\u0131n Yukatan yar\u0131madas\u0131 \u0259razisin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k \u00c7iksulub kraterini yarad\u0131b. Bu toqqu\u015fma qlobal yan\u011f\u0131nlara, iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u0259hv\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p>Uzun ill\u0259r hesab edilirdi ki, ekosisteml\u0259rin b\u0259rpas\u0131 on minl\u0259rl\u0259 il \u00e7\u0259kib. Amma yeni ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259yat\u0131n yenid\u0259n formala\u015fmas\u0131 c\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 min ild\u0259n sonra ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n r\u0259hb\u0259ri Kris Lauri bildirib:<\/p>\n<p>\u201cBu, inan\u0131lmaz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u00fcr\u0259tlidir. N\u0259tic\u0259l\u0259rimiz g\u00f6st\u0259rir ki, ekstremal hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra yeni n\u00f6vl\u0259r \u00e7ox tez yaran\u0131r v\u0259 \u0259traf m\u00fchit s\u00fcr\u0259tl\u0259 b\u0259rpa olunur&#8221;.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r ara\u015fd\u0131rma zaman\u0131 mikroskopik d\u0259niz orqanizml\u0259ri \u2013 foraminiferl\u0259ri t\u0259dqiq edibl\u0259r. Onlar\u0131n \u0259h\u0259ngli qab\u0131qlar\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcl\u0259rd\u0259 qorunaraq ekosisteml\u0259rin b\u0259rpa prosesini izl\u0259m\u0259y\u0259 imkan verir. Daha d\u0259qiq zaman t\u0259yini \u00fc\u00e7\u00fcn helium-3 izotopundan istifad\u0259 olunub.<\/p>\n<p>Avropa, \u015eimali Afrika v\u0259 Meksika k\u00f6rf\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 apar\u0131lan analizl\u0259r g\u00f6st\u0259rib ki, \u0259sas n\u00f6vl\u0259rd\u0259n biri olan &#8220;Parvularugoglobigerina eugubina&#8221; asteroid z\u0259rb\u0259sind\u0259n c\u0259mi 3,5\u201311 min il sonra ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. B\u0259zi n\u00f6vl\u0259r is\u0259 2000 ild\u0259n d\u0259 az m\u00fcdd\u0259td\u0259 yaran\u0131b. T\u0259xmin\u0259n 6 min il \u0259rzind\u0259 10\u201320 yeni plankton n\u00f6v\u00fc formala\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n h\u0259mm\u00fc\u0259llifi Timoti Bralouer vur\u011fulay\u0131b:<\/p>\n<p>\u201cH\u0259yat\u0131n b\u0259rpa s\u00fcr\u0259ti onun n\u0259 q\u0259d\u0259r dayan\u0131ql\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. M\u00fcr\u0259kk\u0259b ekosisteml\u0259rin geoloji bax\u0131mdan ani say\u0131lan m\u00fcdd\u0259td\u0259 formala\u015fmas\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259n heyr\u0259tamizdir&#8221;.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r qeyd edir ki, tam bioloji m\u00fcxt\u0259lifliyin b\u0259rpas\u0131 milyonlarla il \u00e7\u0259kib. Buna baxmayaraq, bu n\u0259tic\u0259l\u0259r s\u00fcbut edir: Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 h\u0259yat \u0259n b\u00f6y\u00fck f\u0259lak\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra bel\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 uy\u011funla\u015fa v\u0259 yenid\u0259n dir\u00e7\u0259ld\u0259 bilir.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AB\u015e-\u0131n Texas Universitetinin Ostin \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n aliml\u0259ri sensasiyal\u0131 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lib: Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 h\u0259yat dinozavrlar\u0131 m\u0259hv ed\u0259n n\u0259h\u0259ng asteroid z\u0259rb\u0259sind\u0259n sonra d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm\u00fczd\u0259n qat-qat tez b\u0259rpa olunma\u011fa ba\u015flay\u0131b. T\u0259dqiqat \u201cGeology\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub. T\u0259xmin\u0259n 66 milyon il \u0259vv\u0259l diametri 10 kilometr\u0259 yax\u0131n olan asteroid indiki Meksikan\u0131n Yukatan yar\u0131madas\u0131 \u0259razisin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k \u00c7iksulub kraterini yarad\u0131b. Bu toqqu\u015fma qlobal [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2885,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-2882","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2882"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2882\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}