{"id":1514,"date":"2026-03-07T12:11:50","date_gmt":"2026-03-07T08:11:50","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=1514"},"modified":"2026-03-07T12:11:50","modified_gmt":"2026-03-07T08:11:50","slug":"yaslari-il%c9%99-bagli-narahatliq-qadinlarda-qocalma-prosesini-sur%c9%99tl%c9%99ndirir-yeni-t%c9%99dqiqat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=1514","title":{"rendered":"Ya\u015flar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131q qad\u0131nlarda qocalma prosesini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir &#8211; Yeni t\u0259dqiqat"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"nw_in_title news_fonts\"><\/h1>\n<div class=\"nw_in_text news_fonts\">\n<div>Yeni t\u0259dqiqat g\u00f6st\u0259rir ki, ya\u015fla ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131q &#8220;\u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldan proqnoz\u201d rolunu oynaya bil\u0259r: qad\u0131nlar\u0131n ya\u015flanma qorxular\u0131 onlar\u0131n bioloji qocalma s\u00fcr\u0259tini art\u0131r\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>AB\u015e-da 700-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n\u0131n qan n\u00fcmun\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda apar\u0131lan v\u0259 &#8220;Psychoneuroendocrinology&#8221; jurnal\u0131nda n\u0259\u015fr olunan ara\u015fd\u0131rma s\u00fcbut edir ki, ya\u015flanmaqdan narahat olan qad\u0131nlarda h\u00fcceyr\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 epigenetik qocalma s\u00fcr\u0259tl\u0259nir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Maraql\u0131d\u0131r ki, bu narahatl\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil, h\u0259m\u00e7inin fertilite v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin valideynlik g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyildi. T\u0259sir yaln\u0131z g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n pisl\u0259\u015f\u0259c\u0259yin\u0259 dair qorxu il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndiril\u0259n qad\u0131nlarda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>Niy\u0259 narahatl\u0131q qocalman\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir?<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>S\u0259b\u0259b DNK-m\u0131zdak\u0131 telomerl\u0259rd\u0259dir \u2013 xromosomlar\u0131n uclar\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 onlar\u0131 qoruyan DNA-protein kompleksl\u0259ri. Telomer uzunlu\u011fu bioloji qocalman\u0131n g\u00fccl\u00fc g\u00f6st\u0259ricisidir: q\u0131salm\u0131\u015f telomerl\u0259r \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri, x\u0259r\u00e7\u0259ng v\u0259 demensiya riskini art\u0131r\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>2012-ci il t\u0259dqiqat\u0131 5000-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 etmi\u015f v\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi ki, b\u0259zi fobiya formalar\u0131 telomerl\u0259rin q\u0131salmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 h\u0259yat m\u00fcdd\u0259tini t\u0259xmin\u0259n 6 il azalda bil\u0259r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>Ruh hal\u0131n\u0131n fiziki sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259siri<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>AB\u015e-da apar\u0131lan b\u00f6y\u00fck t\u0259dqiqat g\u00f6st\u0259rdi ki, ya\u015flanman\u0131 pozitiv qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n insanlar t\u0259xmin\u0259n 7,5 il daha uzun ya\u015fay\u0131rlar. Meta-analiz (100-d\u0259n \u00e7ox t\u0259dqiqat) is\u0259 g\u00f6st\u0259rdi ki, ya\u015flanmaya yana\u015fma v\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck aras\u0131nda davaml\u0131 \u0259laq\u0259 var, v\u0259 bu s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini t\u0259sdiql\u0259yir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>\u018fsas mexanizml\u0259r<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7 mexanizmi m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r: psixoloji, davran\u0131\u015f v\u0259 fizioloji.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Psixoloji: ya\u015flanma il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259bul edilmi\u015f inanclar d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131 d\u0259yi\u015fdirir \u2013 fiziki g\u00fcc\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259, unutqanl\u0131q kimi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Davran\u0131\u015f: &#8220;\u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldan proqnoz\u201d s\u0259b\u0259bind\u0259n insanlar ya\u015fland\u0131qca sa\u011flaml\u0131qlar\u0131n\u0131n pisl\u0259\u015f\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k, d\u00fczg\u00fcn qidalanma v\u0259 idman kimi profilaktik t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u00fcrl\u0259r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Fizioloji: ya\u015flanma il\u0259 ba\u011fl\u0131 neqativ d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 stress hormonu kortizolun s\u0259viyy\u0259sini 40% art\u0131r\u0131r; uzun m\u00fcdd\u0259tli y\u00fcks\u0259k kortizol immun, \u00fcr\u0259k-damar sistemi v\u0259 beyin funksiyalar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir edir, iltihab\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Q\u0131sacas\u0131, qad\u0131nlarda ya\u015fla ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131q yaln\u0131z ruhi deyil, h\u0259m d\u0259 bioloji qocalman\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r.<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni t\u0259dqiqat g\u00f6st\u0259rir ki, ya\u015fla ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131q &#8220;\u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldan proqnoz\u201d rolunu oynaya bil\u0259r: qad\u0131nlar\u0131n ya\u015flanma qorxular\u0131 onlar\u0131n bioloji qocalma s\u00fcr\u0259tini art\u0131r\u0131r. AB\u015e-da 700-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n\u0131n qan n\u00fcmun\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda apar\u0131lan v\u0259 &#8220;Psychoneuroendocrinology&#8221; jurnal\u0131nda n\u0259\u015fr olunan ara\u015fd\u0131rma s\u00fcbut edir ki, ya\u015flanmaqdan narahat olan qad\u0131nlarda h\u00fcceyr\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 epigenetik qocalma s\u00fcr\u0259tl\u0259nir. Maraql\u0131d\u0131r ki, bu narahatl\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil, h\u0259m\u00e7inin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1517,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1514","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1514","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1514"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1514\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}