{"id":10075,"date":"2026-10-11T21:30:49","date_gmt":"2026-10-11T17:30:49","guid":{"rendered":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=10075"},"modified":"2026-10-11T21:30:49","modified_gmt":"2026-10-11T17:30:49","slug":"heyvanlara-isg%c9%99nc%c9%99-ver%c9%99nl%c9%99ri-hansi-c%c9%99za-gozl%c9%99yir-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idealxeber.az\/?p=10075","title":{"rendered":"Heyvanlara i\u015fg\u0259nc\u0259 ver\u0259nl\u0259ri hans\u0131 c\u0259za g\u00f6zl\u0259yir? &#8211; FOTO"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"full-post-title\"><\/h1>\n<div class=\"full-post-b\">\n<div class=\"full-post-desc\">H\u0259r il oktyabr\u0131n 4-\u00fc b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u00dcmumd\u00fcnya Heyvanlar\u0131n M\u00fchafiz\u0259si G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Lakin h\u0259min g\u00fcn heyvana qar\u015f\u0131 amans\u0131zl\u0131q fakt\u0131 il\u0259 yadda qal\u0131b. Hamil\u0259 itin d\u00f6y\u00fcld\u00fckd\u0259n sonra h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259n at\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yay\u0131lan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 ciddi naraz\u0131l\u0131q yarad\u0131b. Hadis\u0259 heyvanlara qar\u015f\u0131 q\u0259ddar r\u0259ftara g\u00f6r\u0259 qanunvericilikd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan c\u0259zalar\u0131n yet\u0259rliliyi m\u0259s\u0259l\u0259sini yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirib. B\u0259s Az\u0259rbaycanda bu c\u00fcr \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 hans\u0131 m\u0259suliyy\u0259t t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259tbiq olunur?<\/div>\n<div class=\"full-post-article\">\n<p>M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn bildir\u0259k ki, Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n ke\u00e7irdiyi \u0259m\u0259liyyat-axtar\u0131\u015f t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 heyvanla r\u0259hmsiz r\u0259ftar ed\u0259n \u015f\u0259xsin kimliyi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib. M\u0259hk\u0259m\u0259nin q\u0259rar\u0131 il\u0259 ona 25 sutka inzibati h\u0259bs c\u0259zas\u0131 verilib. Lakin itin \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n bu a\u011f\u0131r \u0259m\u0259l\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n inzibati h\u0259bs c\u0259miyy\u0259td\u0259 v\u0259 h\u00fcquq m\u00fcst\u0259visind\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p>Qanunvericilik n\u0259 deyir?<\/p>\n<p>V\u0259kil Turan Abdullazad\u0259 deyir ki, heyvanlara qar\u015f\u0131 q\u0259ddar v\u0259 r\u0259hmsiz r\u0259ftar Az\u0259rbaycanda \u0259sas\u0259n \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 274-c\u00fc madd\u0259si il\u0259 t\u0259nziml\u0259nir. Bu madd\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, heyvanlara zorak\u0131l\u0131q, x\u0259sar\u0259t yetirm\u0259k, z\u0259h\u0259rl\u0259m\u0259k v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ziyy\u0259t verm\u0259k inzibati x\u0259ta say\u0131l\u0131r: &#8220;\u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 274.1-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, heyvanlarla r\u0259hmsiz r\u0259ftar edilm\u0259sin\u0259, y\u0259ni onlara a\u011fr\u0131, \u0259zab, i\u015fg\u0259nc\u0259 verilm\u0259sin\u0259, onlar\u0131n d\u00f6y\u00fclm\u0259sin\u0259 v\u0259 ya d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 500 manatdan 800 manatad\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu \u0259m\u0259ll\u0259r n\u00fcmayi\u015fkaran\u0259 \u015f\u0259kild\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n mediada n\u00fcmayi\u015f etdirilm\u0259kl\u0259 t\u00f6r\u0259dildikd\u0259 800 manatdan 1 000 manatad\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 edilir. Bu \u0259m\u0259ll\u0259r heyvan\u0131n \u015fik\u0259st edilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olduqda 1 000 manatdan 1 500 manatad\u0259k, t\u0259l\u0259f edilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olduqda 1 500 manatdan 2 000 manatad\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 edilir. Yaxud i\u015fin hallar\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259tan\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, bir ayad\u0259k m\u00fcdd\u0259t\u0259 inzibati h\u0259bs t\u0259tbiq olunur&#8221;.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/10\/11\/8cggHoyDoKUVBWrHtk9XlemRyqLY8aQIyTzqdrCt:640.jpg\" alt=\"Heyvanlara i\u015fg\u0259nc\u0259 ver\u0259nl\u0259ri hans\u0131 c\u0259za g\u00f6zl\u0259yir? - Foto\" \/><\/p>\n<p>&#8220;\u0130nki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu, cinay\u0259t say\u0131l\u0131r&#8221;<\/p>\n<p>V\u0259kil deyir ki, h\u0259min m\u0259c\u0259ll\u0259nin 274-1-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, heyvanlarla r\u0259hmsiz r\u0259ftar\u0131n t\u0259bli\u011f edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 ya heyvanlarla r\u0259hmsiz r\u0259ftara a\u00e7\u0131q \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar edilm\u0259sin\u0259, bu c\u00fcr r\u0259ftar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n materiallar\u0131n kommersiya m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 1 000 manatdan 1 500 manatad\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 edilir, yaxud i\u015fin hallar\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259tan\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, bir ayad\u0259k m\u00fcdd\u0259t\u0259 inzibati h\u0259bs t\u0259tbiq olunur:<\/p>\n<p>&#8220;A\u00e7\u0131q dan\u0131\u015fsaq, bizd\u0259 bu \u0259m\u0259ll\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 yaln\u0131z inzibati m\u0259suliyy\u0259t do\u011furur. Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 heyvanlara q\u0259ddar r\u0259ftara dair m\u00fcst\u0259qil madd\u0259 yoxdur. Halbuki inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla, u\u015faqlar\u0131n g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda v\u0259 ya t\u0259krar\u0259n t\u00f6r\u0259dil\u0259n bu c\u00fcr \u0259m\u0259ll\u0259r cinay\u0259t say\u0131l\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>V\u0259kil deyir ki, qanunvericilikd\u0259 ikinci bo\u015fluq &#8211; t\u0259krarl\u0131q amilidir. Bu g\u00fcn c\u0259rim\u0259ni \u00f6d\u0259y\u0259n \u015f\u0259xs sabah eyni \u0259m\u0259li t\u0259krar ed\u0259 bil\u0259r v\u0259 h\u00fcquqi v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259yi\u015fmir. Sah\u0259ni b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259nziml\u0259y\u0259n &#8211; heyvan saxlama\u011f\u0131n qaydalar\u0131n\u0131, sahibsiz heyvanlarla davran\u0131\u015f\u0131, baytarl\u0131q n\u0259zar\u0259tini bir araya g\u0259tir\u0259n vahid \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 qanununa ehtiyac var.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/10\/11\/QY4MqVNYsrkW4QANh7imj5DwVJfJcuFn1kUjIWTB:640.jpg\" alt=\"Heyvanlara i\u015fg\u0259nc\u0259 ver\u0259nl\u0259ri hans\u0131 c\u0259za g\u00f6zl\u0259yir? - Foto\" \/><\/p>\n<p>\u0130nsana qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n ilk \u0259lam\u0259ti<\/p>\n<p>V\u0259kil heyvanlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n yaln\u0131z heyvanlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu c\u00fcr \u0259m\u0259ll\u0259r c\u0259miyy\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 insanlarda empatiya hissinin formala\u015fmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130mmanuel Kant deyirdi ki, insan\u0131n heyvana m\u00fcnasib\u0259ti onun insanlara m\u00fcnasib\u0259tinin g\u00fczg\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Kriminologiya da bunu t\u0259sdiql\u0259yir: heyvana qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q \u00e7ox vaxt insana qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n ilk \u0259lam\u0259tidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu madd\u0259l\u0259r t\u0259kc\u0259 heyvanlar\u0131 qorumur &#8211; c\u0259miyy\u0259ti qoruyur&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;B\u00fct\u00fcn y\u00fck k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr&#8221;<\/p>\n<p>Heyvan m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Aq\u015fin M\u0259mm\u0259dov ill\u0259rdir k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 yaral\u0131, x\u0259st\u0259 v\u0259 sahibsiz heyvanlar\u0131 xilas ed\u0259n insanlardan biridir. O deyir ki, insanlar\u0131n m\u0259suliyy\u0259tsizliyinin n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan y\u00fck sonda heyvanlara k\u00f6m\u0259k ed\u0259n k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130ll\u0259rdir yaral\u0131 v\u0259 x\u0259st\u0259 heyvanlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u0259m. Borc edir\u0259m, imkan\u0131m \u00e7atmayanda yen\u0259 yol axtar\u0131ram, m\u00fcalic\u0259 etdirir\u0259m, \u0259m\u0259liyyat etdirir\u0259m, sa\u011faltma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. Sonra is\u0259 ba\u015fqa bir problem ba\u015flay\u0131r. Heyvan sa\u011fal\u0131r, amma onu k\u00fc\u00e7\u0259y\u0259 qaytarma\u011fa vicdan\u0131m imkan vermir. \u00c7\u00fcnki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, yen\u0259 ma\u015f\u0131n vurar, k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 d\u00f6y\u0259rl\u0259r, yaxud yem\u0259k ver\u0259n olmaz&#8221;.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r bir insan heyvan\u0131 eyvandan ata bilirs\u0259&#8230;<\/p>\n<p>A.M\u0259mm\u0259dov eyvandan at\u0131lan it hadis\u0259sini d\u0259 yaln\u0131z bir heyvana qar\u015f\u0131 q\u0259ddarl\u0131q kimi qiym\u0259tl\u0259ndirmir. Deyir ki, bu, m\u00fcdafi\u0259siz bir canl\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131n he\u00e7\u0259 say\u0131lmas\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;\u018fg\u0259r bir insan he\u00e7 bir m\u00fcdafi\u0259 imkan\u0131 olmayan heyvan\u0131 eyvandan ata bilirs\u0259, burada \u00e7ox ciddi empatiya problemi var. C\u0259miyy\u0259tin reaksiyas\u0131 da \u00f6n\u0259mlidir. \u00c7\u00fcnki biz ill\u0259rdir k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 yaral\u0131, x\u0259st\u0259, ma\u015f\u0131n vurmu\u015f, z\u0259h\u0259rl\u0259nmi\u015f heyvanlarla qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q. Lakin bunlar\u0131 yen\u0259 insanlar xilas edir. D\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n, b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin v\u0259 dig\u0259r aidiyy\u0259ti strukturlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u0259suliyy\u0259t tam \u015f\u0259kild\u0259 yerin\u0259 yetirilm\u0259dikd\u0259, b\u00fct\u00fcn y\u00fck k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259rin v\u0259 heyvansev\u0259rl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr&#8221;.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/10\/11\/k3ZNYqST79R90mnMiQoO89LbqPScKhBBQEtiNInh:640.jpg\" alt=\"Heyvanlara i\u015fg\u0259nc\u0259 ver\u0259nl\u0259ri hans\u0131 c\u0259za g\u00f6zl\u0259yir? - Foto\" \/><\/p>\n<p>&#8220;Bu \u015f\u0259xsl\u0259rin psixoloji v\u0259ziyy\u0259ti ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r&#8221;<\/p>\n<p>Haz\u0131rda t\u0259tbiq olunan c\u0259zalar\u0131n kifay\u0259t edib-etm\u0259diyin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, o hesab edir ki, m\u00f6vcud yana\u015fma kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259kindirici deyil:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130ll\u0259r \u0259rzind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm m\u0259nz\u0259r\u0259 m\u0259n\u0259 g\u00f6st\u0259rib ki, c\u0259zas\u0131zl\u0131q yeni q\u0259ddarl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131r. Bir heyvan\u0131n can\u0131, a\u011fr\u0131s\u0131, qorxusu, ya\u015famaq instinkti var. Qanun el\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259lidir ki, insan \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bilsin ki, heyvana i\u015fg\u0259nc\u0259 verm\u0259yin, onu q\u0259sd\u0259n yaralama\u011f\u0131n v\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u0259yin real n\u0259tic\u0259si olacaq. T\u0259krar q\u0259ddarl\u0131q ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 daha a\u011f\u0131r yana\u015f\u0131lmal\u0131, heyvan saxlamaq h\u00fcququ m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 konkret hallarda \u015f\u0259xsin psixoloji v\u0259 psixiatrik v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yaln\u0131z qanunu s\u0259rtl\u0259\u015fdirm\u0259k d\u0259 kifay\u0259t deyil. Qanun i\u015fl\u0259m\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/10\/11\/eeYUisJdMQqYp4DquK1wJzs8061VbJnvCSR3W7vc:640.jpg\" alt=\"Heyvanlara i\u015fg\u0259nc\u0259 ver\u0259nl\u0259ri hans\u0131 c\u0259za g\u00f6zl\u0259yir? - Foto\" \/><\/p>\n<p>A.M\u0259mm\u0259dov heyvana qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q hadis\u0259si il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan \u015f\u0259xsl\u0259rin yaln\u0131z sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 payla\u015fmaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259m\u0259li oldu\u011funu deyir. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, hadis\u0259 zaman\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 foto v\u0259 video \u00e7\u0259km\u0259k, \u015fahidl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 aidiyy\u0259ti qurumlara r\u0259smi m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k vacibdir:<\/p>\n<p>&#8220;Heyvanlara qar\u015f\u0131 q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 heyvansev\u0259rl\u0259rin vicdan\u0131na g\u00fcv\u0259nm\u0259k yox, d\u00f6vl\u0259tin m\u0259suliyy\u0259ti \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259si laz\u0131md\u0131r&#8221;.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r il oktyabr\u0131n 4-\u00fc b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u00dcmumd\u00fcnya Heyvanlar\u0131n M\u00fchafiz\u0259si G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Lakin h\u0259min g\u00fcn heyvana qar\u015f\u0131 amans\u0131zl\u0131q fakt\u0131 il\u0259 yadda qal\u0131b. Hamil\u0259 itin d\u00f6y\u00fcld\u00fckd\u0259n sonra h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259n at\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yay\u0131lan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 ciddi naraz\u0131l\u0131q yarad\u0131b. Hadis\u0259 heyvanlara qar\u015f\u0131 q\u0259ddar r\u0259ftara g\u00f6r\u0259 qanunvericilikd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan c\u0259zalar\u0131n yet\u0259rliliyi m\u0259s\u0259l\u0259sini yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirib. B\u0259s Az\u0259rbaycanda bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10076,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-10075","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10075","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10075"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10075\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idealxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}